Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

irrigatie - (kunstmatige bevloeiing)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

irrigatie zn. ‘kunstmatige bevloeiing’
Nnl. irrigatie “besproeiing, bevochtiging, besprenkeling” [1824; Weiland] (waarbij onduidelijk is of deze definitie ook al moderne bevloeiing van land inhoudt), irrigatie ‘bevloeiing van land d.m.v. sloten, kanalen etc.’ in kanalen ... en andere irrigatiewerken [1888; WNT].
In navolging van gelijkbetekenend Frans irrigation [begin 16e eeuw; Rey] en Engels irrigation [1626; OED] ontleend aan Latijn irrigātiō ‘besproeiing’, afleiding van irrigāre ‘vocht leiden naar, besproeien’, gevormd uit → in- 3 ‘naar’ en rigāre ‘bevloeien, besproeien’, van onzekere herkomst maar misschien verwant met → regen.
In Nederland en België is irrigatie zelden noodzakelijk, oude Nederlandstalige vindplaatsen hadden voornamelijk betrekking op de overzeese koloniën, waar tevens het synoniem bevloeiing in gebruik was.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

irrigatie [kunstmatige bevloeiing] {1824} < frans irrigation < latijn irrigationem, 4e nv. van irrigatio [besproeiing], van irrigare (vgl. irrigeren).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

J. van Donselaar (1989), Woordenboek van het Surinaams-Nederlands, Muiderberg

irriga’tie, 1. (de, -s), verkorting van irrigatiekanaal*: z.a. Hiermee is in feite begonnen met de drooglegging van het eerste deel van het tracé van de hoofdirrigatie nabij Tamansari alsmede met die van het areaal dat voor de rijstcultuur zal worden gebruikt (WS 25-9-1982).-2. (’Irrigatie’, volkst., gebr. in Nickerie), het Ministerie van Openbare Werken en Verkeer. Ik werk bij Irrigatie (mond.). - Etym.: (1) Zie irrigatiekanaal*. (2) Ontstaan doordat aanvankelijk en daarna nog heel lang het belangrijkste werk van dit ministerie bestond in het aanleggen van waterbeheersingssystemen ten behoeve van de landbouw.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

irrigatie ‘kunstmatige bevloeiing’ -> Indonesisch irigasi ‘kunstmatige bevloeiing’; Boeginees irigâsi ‘kunstmatige bevloeiing’; Menadonees irigasi ‘kunstmatige bevloeiing’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

irrigatie kunstmatige bevloeiing 1824 [WEI] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut