Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

iridium - (scheikundig element)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

iridium zn. ‘scheikundig element (Ir)’
Nnl. iridium [1865; WNT zirkonium].
Internationaal neologisme uit Neolatijn iridium ‘id.’, afgeleid van klassiek Latijn īris (genitief īridis) ‘regenboog’, zie → iris 1, in 1803 zo genoemd door de Britse ontdekker Smithson Tennant (1761-1815) vanwege de veelkleurigheid van de diverse zoutverbindingen met dit metaal. De uitgang -ium is naar analogie van de vele andere elementnamen met dit achtervoegsel.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

iridium [chemisch element] {1872} < modern latijn iridium, gevormd door de ontdekker ervan, de Engelse chemicus Smithson Tennant (1761-1815) van grieks iris (2e nv. iridos) [regenboog]; zo genoemd vanwege de diversiteit in kleur van zijn verbindingen.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

iridium znw. o. chemisch element < ne. iridium, zo genoemd door de ontdekker Tennant en wel omdat het een zilverwit, glanzend metaal is, vgl. lat. iris, 2de nv. iridis ‘edelgesteente met de kleuren van de regenboog.’

Thematische woordenboeken

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Iridium (Ir, 77). (Lat. íris, gen. íridis; = Gr. ἶρις (íris) = regenboog). Tegelijk met osmium in 1804 ontdekt door Smithson Tennant (1761—1815) in een platina-erts. Hij gaf den naam wegens de veelkleurigheid van de zoutoplossingen.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

iridium ‘chemisch element’ -> Japans irijūmu ‘chemisch element’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

iridium chemisch element 1872 [GVD] <modern Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut