Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

involutie - (teruggaande ontwikkeling)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

involutie [teruggaande ontwikkeling] {na 1950} < frans involution [verwikkeling, het teruggaan naar de normale vorm] < latijn involutionem, 4e nv. van involutio [het oprollen], van involvere (verl. deelw. involutum) (vgl. involveren).

Thematische woordenboeken

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Involutie (< Fr. involution; < Lat. involvere = inwikkelen). Het woord is door Desargues (1593–1662) ingevoerd voor een figuur van drie puntenparen op een rechte met de eigenschap, dat het product van de afstanden van de punten van ieder paar tot een vast punt O van die rechte, dat de punten van elk paar óf scheidt óf niet scheidt, constant is. De keuze van den naam is waarschijnlijk als volgt te verklaren. In het geval, dat O de punten van elk paar niet scheidt, liggen de drie puntenparen als volgt:
O-------------A1--------B1------C1------C2-----B2-----A2
Desargues ontleent nu zijn termen bij voorkeur aan de botanie; zo heet de figuur der zes punten met het punt O erbij bij hem arbre, O souche, elk der lijnstukken OA1, OA2 enz. branches enz. Involution betekent in de botanie echter de toestand van het opgerold zijn; een pétale involute is een naar binnen gekruld bloemblad. Vermoedelijk heeft nu de ligging der puntenparen, waarbij telkens het volgende binnen het voorafgaande ligt, aanleiding gegeven ook hier het woord involution te gebruiken. De vergelijking met het naar binnen opgerold zijn gaat uiteraard niet op in het geval, dat O de punten van elk paar scheidt.
Toen later bleek, dat de involutie van Desargues voorkwam bij twee conjectieve projectieve puntreeksen A1A2. . ., A’1 A’2. . . met de eigenschap, dat als A’2 met A1 samenvalt ook A2 met A’1 identiek is, kreeg een dergelijke projectiviteit den naam involutie. Deze werd daarna uitgebreid tot alle projectiviteiten in conjectieve velden met de genoemde eigenschap.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut