Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

introduceren - ((iemand) inleiden binnen een gezelschap; invoeren)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

introduceren ww. ‘(iemand) inleiden binnen een gezelschap; invoeren’
Vnnl. introduceren ‘(iemand) binnenleiden’ [1553; van den Werve], ‘(zaken) in werking stellen, in de praktijk brengen, invoeren’ in het introduceren van een ... belastinge op ... [1663; WNT reciproque]; nnl. introduceren ‘(iemand) in een gezelschap binnenleiden’, in ... om my hier te introduceeren [1785; WNT], ‘invoeren, voor het eerst in de praktijk brengen’ in basketball ... werd in 1891 ... in het Amerikaanse sportleven geïntroduceerd [1948; WNT Aanv. basketball].
Ontleend aan Latijn intrōdūcere ‘binnenleiden’, gevormd uit het werkwoord dūcere ‘leiden’, zie → conducteur, met het voorvoegsel intrō- ‘naar binnen’, dat hoort bij het bijwoord intrō ‘id.’, afgeleid ( <*interos) van het voorzetsel inter ‘te midden van, tussen’, zie → inter-.
De toepassing op zaken wordt door het WNT in 1911 verouderd genoemd, en inderdaad zijn attestaties van introduceren in deze betekenis tot en met de eerste helft van de 20e eeuw zeldzaam. Wrsch. is hier dus sprake van betekenisontlening aan Engels introduce, dat ook ‘invoeren, in de praktijk brengen’ betekent, ouder introducen ‘id.’ [voor 1425; BDE].
introducé zn. ‘geïntroduceerde persoon’. Nnl. in alleen leden en introducé's [1895; Groene Amsterdammer]. Pseudo-Franse afleiding van introduceren met een uitgang zoals in Franse woorden als employé ‘werknemer’, député ‘volksvertegenwoordiger’. In het Frans bestaat het woord niet.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

introduceren [voorstellen] {1650} < latijn introducere [binnenleiden, invoeren], van intro [naar binnen] + ducere [leiden, voeren].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

introduceren (Latijn introducere)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

introduceren ‘voorstellen’ -> Indonesisch (meng)introdusir ‘voorstellen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

introduceren voorstellen 1650 [MEY] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut