Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

interpelleren - (om inlichtingen vragen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

interpelleren ww. ‘om inlichtingen vragen’
Vnnl. interpelleren ‘iemand in de rede vallen’ [1553; van den Werve], ‘verzoeken, sommeren’ [1592; WNT vermaning]; nnl. interpelleren ‘om inlichtingen vragen’ in den Minister interpelleren [1864; WNT].
In alle betekenissen ontleend aan Frans interpeller ‘(in de politiek) verzoeken om inlichtingen, sommeren’ [1790; Rey] en ‘een vraag stellen’ [1780; Rey], eerder al ‘verzoeken’ [1599; Rey] en ‘in de rede vallen, tussenbeide komen’ [1534; Rey], ontleend aan Latijn interpellāre ‘onderbreken, verstoren, in de rede vallen’, later ook ‘met vragen bestoken’. Het Latijnse woord is gevormd uit → inter- ‘tussen’ en -pellāre ‘zich richten tot’, dat alleen in afleidingen voorkomt en bij dezelfde stam hoort als pellere ‘verdrijven, stoten, doen klinken’, zie → puls en bijv. ook → appèl en → propeller.
De verouderde betekenis van interpelleren ‘verzoeken, sommeren (bijv. om te antwoorden)’ bestond evenals bij Frans interpeller vooral in juridische context. De huidige betekenis ‘vragen om inlichtingen’ ontstond tijdens de Franse Revolutie en wordt sindsdien gebruikt in de politiek: het recht van interpellatie, door de wetgevende macht, het parlement, aan de uitvoerende macht, de regering, is in Nederland in 1848 bij wet ingevoerd. Bij uitbreiding, maar in het Nederlands zelden, wordt het woord ook wel in algemenere context gebruikt.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

interpelleren [om inlichting vragen] {1767} < frans interpeller < latijn interpellare [in de rede vallen] (vgl. interpellatie).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

interpelleren om inlichting vragen 1592 [WNT vermaning] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut