Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

intens - (hevig)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

intens bn. ‘hevig’
Nnl. intense ‘met vermeerderde, verhoogde kracht of werkzaamheid’ [1824; Weiland], intens ‘hevig’ [1898; Kuipers], het belangrijkste, het meest intense van hun bestaan [1901; WNT], intens verlangen, intens plezier [1911; WNT], ook als bijwoord ‘zeer’, bijv. intens vervelend [1911; WNT].
Ontleend aan Frans intense ‘hevig’ [ca. 1240; Rey], later vooral ‘hevig van emoties, geluiden, ziekte etc.’ [1752; Rey], ontleend aan Laatlatijn intensus ‘hevig’, oorspr. het verl.deelw. van intendere ‘spannen, strekken, streven’, gevormd uit → in- 3 en tendere ‘spannen, strekken, richten etc.’, zie → tenderen.
Intens heeft vooral betrekking op een subjectieve waarneming, bijv. van emoties, kleur, temperatuur, luidheid; daarmee staat het in contrast met het objectievere → intensief.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

intens [hevig] {1901-1925, ouder als muziekterm intense 1824} < frans intense < latijn intensus [hevig], intentus [gespannen, fel], eig. verl. deelwoorden van intendere (vgl. intentie).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

intens b.nw.
1. (van hoedanigheid of toestand) Hewig, erg, in 'n hoë mate of graad, uiters sterk of groot. 2. (van gevoel of handeling) Vurig, heftig, diep, brandend, gretig.
Uit Eng. intense (ongeveer 1400 in bet. 1, 1645 in bet. 2). Ndl. intens 'sterk, hewig, heftig; ontsettend, geweldig' is 'n veel later ontlening aan Fr. intense en word volgens WNT veral as modewoord deur jongmense gebruik.
Eng. intense uit Latyn intensus 'hewig' of intentus 'gespanne, fel'.
Ndl. intens (1901 - 1925).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

intens ‘hevig’ -> Indonesisch inténs ‘hevig’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

intens hevig 1902 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut