Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

inrichten - (geschikt maken voor een bepaald doel)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

inrichten ww. ‘geschikt maken voor een bepaald doel’; (BN) ‘organiseren’
Nnl. inrichten ‘ordenen, regelen’, in dat hy tot nut van (de menschelyke saamenleeving) ... zyne daaden zou inrigten [1765; WNT], daar naar is zyn geheel plan ingericht [1785; WNT], ‘(een huis, kamer, ruimte e.d.) geschikt maken voor gebruik’ in dat hy alles zo inricht (op zijn buitenverblijf), als hy gelooft, dat meest zal voldoen aan eene Vrouw van een goeden smaak [1785; WNT], eene geschikte, opzettelijk daartoe ingerigte ... vergaderplaats [1826; WNT].
Leenvertaling van Duits einrichten ‘inrichten, geschikt maken voor gebruik; ordenen, regelen’ [15e eeuw; Pfeifer], gevormd uit ein, zie → in, en richten in de betekenis ‘geschikt maken, in orde brengen’, zie → richten. In het Nederlands kwam deze betekenis bij richten nauwelijks voor, alleen in de 17e eeuw bij Hooft.
De betekenis ‘inrichten van een huis, ruimte e.d.’ is algemeen; de betekenis ‘regelen’ is in het NN verouderd, behalve in de vaste verbinding (iets, alles) erop inrichten (om) ‘zodanig regelen dat een bepaald doel kan worden bereikt’. In het BN is inrichten een algemeen gebruikt woord voor ‘organiseren’, ook bijv. in de termen inrichtende macht ‘bevoegd gezag (bijv. van een onderwijsinstelling)’ en inrichtend comité ‘organisatiecomité’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut