Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

inmaken - (glansrijk winnen)

Idioomwoordenboeken

F.A. Stoett (1923-1925), Nederlandsche Spreekwoorden, Spreekwijzen, Uitdrukkingen en Gezegden, drie delen, 4e druk, Zutphen

1157. Iemand kisten,

een sportuitdrukking in den zin van totaal, met groote meerderheid overwinnen, geheel verslaan, slachten. Vgl. Handelsblad, 17 Febr. 1918 (O) p. 6 k. 6: Welaan dan Blauw-Witters, ferm er op. ‘Laat je niet kisten’, heet het in de voetbaltaal. Heel Amsterdam ziet uit naar een overwinning der stadion-bewoners! De Amsterdammer, 15 April 1922, p. 2: De socialisten die waren van plan om heet uit de pan de heele regeering te kisten. Syn. is inmaken en inzouten. Vgl. Handelsblad, 10 Januari 1920 (O) p. 6 k. 4: De Arnhemmer (biljartspeler) leek zeer ingespeeld en maakte den indruk of hij Wiemers nu maar ineens ‘in zou maken’; 14 Febr. 1915 (O) p. 10 k. 5: Het wil er bij ons nog maar niet in, dat Quick ‘wel ingemaakt’ zou worden, zooals de voetbalterm luidt; 10 Dec. 1916 (O) p. 7 k. 3: Hercules speelt tegen D.F.C. Ja, na de jongste nederlaag tegen Haarlem zou men geneigd zijn te denken, dat, nu D.F.C. dáár komt, het wel een ‘inmaakpartij’ moet worden; Propria Cures, 26 Jan. 1918, p. 118: Mocht de veteraan Salomonson al z'n gewone vorm niet te pakken hebben, onze ploeg deed z'n best en wist achtereenvolgens Delft en de Adelborsten in te zouten.

1771. In de pan hakken.

Eig. van spijzen gezegd: ze stuk hakken om in de pan gestoofd of gebraden te worden; vandaar fig. van soldaten, van een leger: neersabelen (hd. niedermetzeln), tot den laatsten man vernietigen. De vergelijking met hd. in die Pfanne hacken, in den Kessel hauen, zu Kochstücken hauen (Schrader, 30-31); zur Banck hauen; mnl. melcanderen te bancke houwen, niets goeds aan elkander laten (Mnl. Wdb. I, 564) en het fr. tailler des croupières à l'ennemi en tailler l'armée en pièces (Hatzfeld, 2118); eng. to cut to pieces gebiedt deze verklaring. Vgl. in sporttaal de naam inmaak voor een toegebrachte algeheele nederlaag.Voor ‘inmaak’, slachting, nederlaag, vgl. Handelsblad, 14 Febr. 1915 (ochtendbl.) p. 10 k. 5: Het wil er bij ons nog maar niet in, dat Quick ‘wel ingemaakt’ zou worden, zooals de voetbalterm luidt. Zie no. 1157. Blijkens Winschooten, 184 is de uitdr. in de 17de eeuw bekend. Zie nog Voskuyl, Oude en Jonge Hildebrant, 1663, bl. 54: Hy hilder (hieuw er) by mijn tijt wel hondert in de pan; Sewel, 629: In de pan gehakt worden, to be put to the sword, to be cut to pieces; Tuinman I, 333: Iemand in de pan frikasseeren, iemand geheel verpletteren; 281: In de pan hakken, dus noemt men ter neder sabelen, matzen, 't geen ook gezegt word, tot hutspot kappen; zie verder J.v. Gysen, Ged. I, 91: De Fransjes zyn gekapt tot frikkedillen; Landl. 111: Leendert, 'n haas! en die slaat 'm z'n kop zóó an panvisch; het Ndl. Wdb. V, 1558-1559; XII, 261; Nkr. I, 17 Nov. p. 3; De Telegraaf 16 Jan. 1915 (avondbl.) p. 1 k. 3; Borchardt no. 910; Ndl. Wdb. VII, 1529; Afrik. in die pan hak, en vgl. het 17de-eeuwsche in de pan raken, in de slachting, in het gevecht geraken, te gronde gaan, omkomen.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut