Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

ingenieus - (vindingrijk, vernuftig)

Etymologische (standaard)werken

Diverse auteurs (2011-), Etymologiewiki

Oudere attestatie: Geuzenliedboek (1584) [1]: "Die edele heere van Breeroe soet,// Metten graef van Nassou dat edel bloet// Seer ingenieus,"

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

ingenieus bn. ‘vindingrijk, vernuftig’
Vnnl. ingenieux “listich ende clouck” [1553; van den Werve], ingenieus ‘vindingrijk, vernuftig’ in het volck is seer ingenieus van yet te maken, principael in 't Gout te wercken ‘het volk is zeer vindingrijk om iets te vervaardigen, vooral in het bewerken van goud’ [1602; WNT goud].
Ontleend aan Frans ingénieux ‘id.’ [ca. 1360; Rey], ouder engeignos [ca. 1160; Rey], < Latijn ingeniōsus ‘vindingrijk, talentvol’, afleiding van ingenium in de betekenis ‘vindingrijkheid, talent, verstand, vernuft’, metaforisch ontwikkeld uit algemener ‘aard, aangeboren kwaliteiten’, gevormd uit → in- 3 ‘in-’ en de stam gen-, die voorkomt in bijv. generāre ‘voortbrengen’ en genus ‘geslacht’, verwant met → kunne. Uit ‘vindingrijkheid’ ontstond al in het Latijn de betekenis ‘slimme vondst’, waarop het woord → ingenieur is gebaseerd. Zie ook → genie 1.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

ingenieus [vernuftig] {1735} < frans ingénieux [idem] < latijn ingeniosus [talentvol, geschikt], van ingenium [verstand, talent] (vgl. ingenieur) + -osus [vol van].

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

ingenieus vernuftig 1602 [WNT goud] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal