Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

informatie - (inlichting, nasporing)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

informeren ww. ‘berichten of kennis geven van iets; vragen naar’
Mnl. informeren ‘kennis geven van iets’ in aldaer seldi informeren al uwe scoeliere ‘daar zult u al uw leerlingen instrueren’ [1300-50; MNW-R], die hem volcomelike informeerde van dien dat hi ghepeinst hadde ‘die hem volledig op de hoogte stelde van hetgeen hij had bedacht’ [1340-60; MNW-P]; vnnl. zich informeren ‘zich informatie verschaffen’ in dat wy ons behoerden te informeren, omme tot rechter kennesse te commen van [1514; WNT]; nnl. ook niet-wederkerend informeren naar (iets) [1901; WNT].
Ontleend, al dan niet via Frans informer ‘instrueren’ [1275; Rey], aan Latijn īnfōrmāre ‘instrueren, opleiden’, oorspr. ‘vormen, ontwerpen’ en gevormd uit → in- 3 ‘in-’ en het zn. fōrma ‘vorm’, zie → vorm, dus letterlijk ‘in vorm brengen’.
informatie zn. ‘kennis’. Mnl. informatie te nemene ‘inlichtingen te vragen, kennis te verkrijgen’ [1450-76; MNW-R]. Ontleend via Frans information, ouder enformacion ‘onderzoek naar feiten’ [1274; Rey], ontleend aan Latijn īnfōrmātiō ‘begrip, voorstelling, vorm’, afleiding van īnfōrmāre.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

informatie [inlichting, nasporing] {informacie 1451-1500} < frans information [idem] < latijn informationem, 4e nv. van informatio [voorstelling, begrip, in chr. lat. ook vorming, onderricht, uitleg], van informare (verl. deelw. informatum) [vormen, vorm geven aan], van in [in] + formare [vorm aan iets geven], van forma [gestalte] (vgl. vorm).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

informatie (Frans information)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

informatie ‘inlichting; nasporing’ -> Indonesisch informasi ‘inlichting; nasporing’; Madoerees informasi ‘inlichting; nasporing’; Menadonees informasi ‘inlichting; nasporing’; Surinaams-Javaans info ‘inlichting; nasporing’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

informatie inlichting, nasporing 1451-1500 [MNW] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut