Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

indigestie - (verstoorde spijsvertering)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

indigestie zn. ‘verstoorde spijsvertering’
Vnnl. indigestie ‘het niet verteren’ [1650; Hofman]; nnl. hoofdpijn of eene indigestie veroorzaakt door onmatigheid en vadsigheid [1793; WNT].
Ontleend aan Latijn indīgestiō ‘verstoorde spijsvertering’, afleiding van indīgestus ‘niet verteerd’, afgeleid met het voorvoegsel → in- 2 ‘niet’ van dīgestus, het verl.deelw. van dīgerere ‘verteren’, algemener ‘verspreiden, verdelen’, afgeleid met → dis- ‘uiteen’ van gerere ‘dragen, voortbrengen’, van onbekende herkomst.
digestie zn. ‘spijsvertering’. Vnnl. digestie “verdouwinghe” [1553; van den Werve], van swaerder digestie [1569; WNT], licht van digestie [1636; WNT]. Via Frans digestion [ca. 1278; Rey] ontleend aan Latijn dīgestiō. Minder frequent dan indigestie en minder gebruikelijk dan de inheemse samenstelling spijsvertering. ♦ digestief zn. ‘middel dat de spijsvertering bevordert’. Vnnl. digestijf ‘id.’ [1595; WNT vermaken]. Oorspr. alleen als bn. ‘de spijsvertering bevorderend, betreffende de spijsvertering’. Ontleend aan Frans digestif ‘id.’ [eind 16e eeuw; Rey], zelfstandig gebruik van het bn., naar analogie van apéritif, uit Latijn dīgestivus ‘betreffende de spijsvertering’, afleiding van dīgestus.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

indigestie [gestoorde spijsvertering] {1793-1796} < frans indigestion < latijn indigestionem, 4e nv. van indigestio [idem], van indigestus [onverteerd, onverteerbaar, aan zijn maag lijdend], van in- [on-] + digestus, verl. deelw. van digerere [uit elkaar brengen, verdelen, verteren van voedsel], van dis [uiteen] + gerere [dragen, regelen].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

indigestie s.nw.
Slegte spysvertering.
Uit Ndl. indigestie (1781).
Ndl. indigestie uit Fr. indigestion uit Latyn indigestionem, 4de naamval van indigestio van indigestus 'onverteerbaar, onverteerd, aan die maag ly', met lg. van in- 'on-' en digerere 'verdeel, verteer'.
Eng. indigestion.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

indigestie gestoorde spijsvertering 1793-1796 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut