Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

impuls - (aandrift, prikkel)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

impuls zn. ‘aandrift, prikkel’
Vnnl. alleen in de vorm impulsie ‘aandrijving, aanhoudende beweging’ [1553; van den Werve]; nnl. impuls, impulsie ‘id.’ [Weiland 1824], impuls “de aandrift, stoot, aandrang, de opwekking, aansporing, beweeggrond” [1847; Kramers].
Ontleend, misschien via een andere West-Europese taal, bijv. Duits impuls [18e eeuw; Pfeifer], Engels impulse [1647; OED], Frans impulsion [ca. 1315; Rey], aan Latijn impulsus ‘stoot, aansporing, aandrift’, afleiding van impellere ‘slaan tegen, stoten, aandrijven’, gevormd uit → in- 3 ‘in’ en pellere ‘kloppen, doen klinken, verdrijven’ zoals in bijv.propeller, en zie ook → puls.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

impuls [prikkel] {1847} < latijn impulsus [stoot, aandrang, opwelling], van impellere (verl. deelw. impulsum) [stoten tegen, duwen, aanzetten], van in [tot, naar] + pellere [stoten, drijven].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

impuls (Latijn impulsus)

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Impuls, impulsie (Lat. impúlsus = het in beweging brengen, stoot; impéllere = ergens tegen slaan, in beweging zetten; < in- (1), + péllere = stoten, slaan). In de Middeleeuwen werd de term impúlsus gebruikt als synoniem van → ímpetus. In de mechanica is impuls 1. een grootheid die een maat is voor een gedurende zeer korten tijd werkende kracht; 2. aequivalent met „hoeveelheid van beweging”. Newton (1642—1727) gebruikte voor dit begrip het woord → motus (= beweging).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

impuls ‘prikkel’ -> Indonesisch impuls ‘prikkel’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

impuls prikkel 1847 [KKU] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut