Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

illumineren - (feestelijk verlichten, versieren)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

illumineren ww. ‘feestelijk verlichten, versieren’
Mnl. illuminieren ‘(een handschrift) versieren of illustreren’ [1450-1500; MNW]; vnnl. illumineren ‘id.’ in te illumineren ... de capiteel groote letteren int missael ‘de kapitalen in het gebedenboek te versieren’ [1527; WNT floreeren II], ‘ophelderen, verduidelijken van de betekenis van een tekst’ [1697; WNT toorts]; nnl. illumineeren der Huizen ‘huizen feestelijk verlichten’ [1747; WNT].
Ontleend aan Frans illuminer ‘versieren; ophelderen’ [14e eeuw; Rey], ontleend aan Latijn illūmināre , gevormd uit → in- 3 ‘in-’ en het zn. lūmen (genitief lūminis) ‘licht’, zie → lumineus en → licht 1.
Zie ook → illustreren, dat illumineren in de oude betekenis heeft vervangen, en de leenvertaling → verluchten 1, die in bepaalde context nog wordt gebruikt, bijv. verluchte handschriften.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

illumineren [verlichten, versieren] {1450-1500} < frans illuminer < latijn illuminare [verlichten, oneigenlijk: glans verlenen, doen uitkomen], van in [in, op, aan, naar … toe] + lumen (2e nv. luminis) [licht], van de stam luc- [licht] + -men, achtervoegsel dat abstracta vormt.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

illumineren verlichten, versieren 1450-1500 [MNW] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut