Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

idem - (hetzelfde)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

idem bw. ‘hetzelfde’
Mnl. idem ‘als boven’ [1343-46; MNW molenstege]; nnl. een idem (...) kasken ‘eenzelfde kastje’ [1781; WNT zaalstoel], idem dito ‘precies hetzelfde’ [1950; van Dale].
Uit Latijn īdem ‘dezelfde’, met compensatierekking ontwikkeld uit (mannelijk) *isdem, van onzekere verdere herkomst; wrsch. van is ‘hij’ of id ‘het’ met achtervoegsel -dem ter benadrukking, of van id met em ‘ziedaar’ < eme ‘pak aan’, gebiedende wijs van emere ‘nemen’, dat ook voorkomt in → consumeren en → exemplaar.
In het Nederlands verving dit woord gaandeweg het eerder ontleende → item. Aanvankelijk werd het alleen in opsommingen gebruikt om herhaling van eenzelfde woord te voorkomen, tegenwoordig ook in lopende zinnen.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

idem [de-, hetzelfde] {1515} < latijn idem, van id [het, dat], o. van is [hij, die] + het nadruk verlenende -em.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

idem b.nw.
Dieselfde, soos tevore of soos hierbo.
Uit Ndl. idem (1515).
Ndl. idem uit Latyn idem, met lg. uit id 'dit' en die agterv. -em wat nadruk verleen.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

idem ‘de- of hetzelfde’ -> Indonesisch idem ‘de- of hetzelfde’; Javaans idhem ‘de- of hetzelfde’; Menadonees idem ‘de- of hetzelfde’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

idem bijwoord: de- of hetzelfde 1515 [WNT waal II] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut