Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

hutspot - (gerecht van dooreengemengde bestanddelen, stamppot)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

huts(e)pot zn. ‘gerecht van dooreengemengde bestanddelen, stamppot’
Vnnl. hutspot [1527; MNHWS], huspot, hutsepot [midden 16e eeuw; WNT verzouten], roode wortelen diemen in den hutspot doet [1552; Apherdianus].
Gevormd uit de stam van hutsen, zie → husselen, en → pot 1 in de betekenis ‘(in een pot bereid) voedsel’, die al in het Middelnederlands bestaat.
Het woord moet al veel ouder zijn, gezien de Germaanse herkomst van Frans hochepot ‘gerecht met gehakt vlees’ [ca. 1220; BvW]. Het Franse woord werd op zijn beurt weer ontleend als Engels hotch-pot [14e eeuw; OED], later hotch-potch en hodge-podge.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

hutspot, hutsepot [gerecht] {1527} van middelnederlands hutsen [schudden, omroeren] + pot1.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

hutspot znw. m., sedert de 16de eeuw bekend, maar de ontlening in fra. hochepot stamt reeds uit de 14de eeuw, eveneens > ne. hotchpot, hotchpotch, hodge-podge, vgl. ook mnd. hutspot.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

hutspot znw., sedert de 16. eeuw. Ook mnd. hutspot. In gelijke bet. eng. hotch-pot(ch), hodge-podge en ook fr. hoche-pot, dat = “het bijeenvoegen van goederen, om zoo tot een rechtvaardige verdeeling te komen” in Engeland reeds in 1292 voorkomt.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

hutspot v., het eerste lid is imperatief van hutsen (z. ’t vor. w.): vergel. ’t is schuddepanne = men bakt koeken. Werd overgenomen in ’t Fr. hochepot, Eng. hotchpotch, hodgepodge, Hgd. hutschpot.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

hutspot s.nw.
1. Stowegereg van aartappels, uie, blomkool en fyngesnyde vleis. 2. Tjou-tjou (tjou-tjou 2). 3. Sameraapsel of mengelmoes van 'n verskeidenheid goed.
Uit Ndl. hutspot (1527 in bet. 1, 1721 in bet. 2, 1726 in bet. 3), 'n samestelling van hutsen 'skud om die inhoud van bv. 'n vat te meng' en pot, in bet. 1 en 2 so genoem omdat die bestanddele van die gereg deurmekaar gemeng is.
Vgl. Eng. hotch-pot, hotch-potch, hodge-podge, Fr. hoche-pot.

Thematische woordenboeken

P.G.J. van Sterkenburg (2001), Vloeken. Een cultuurbepaalde reactie op woede, irritatie en frustratie, 2e druk, Den Haag

hutspot. Wordt een enkele maal als bastaardvloek gebruikt “Of hy na het Oosten trekt, of het Zuyd, Wat huspot is ’er my aan geleegen?” [1709], lezen wij bij H. van Halmael. Hutspot moet in dat geval een verbastering van God (via gut) zijn. Het tweede element is wellicht als spot bedoeld. Er blijft een laag van ondoorzichtigheid op deze verwensing liggen. → hemel(tje).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

hutspot ‘gerecht’ -> Duits dialect Hutspot, Hützpott, Hüßputt, Hütspott, Hüspot ‘gerecht; rommel; jonge mensen; slechte zaak’; Deens † høskpot ‘gerecht’ (uit Nederlands of Nederduits); Pools hutspot ‘gerecht’; Indonesisch sepot, rispot ‘Nederlands gerecht van gestampte aardappels, wortels, uien’; Javaans èspot ‘gerecht’; Amerikaans-Engels dialect hutspot ‘gerecht’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

hutspot gerecht 1527 [HWS]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut