Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

hola - (tussenwerpsel: uitroep om iets te stoppen)

Etymologische (standaard)werken

Michiel de Vaan (2014-2018), Addenda EWN, gepubliceerd op www.neerlandistiek.nl"

hola tw.
Laatmiddelnederlands hola ‘wacht eens even, kalm nou’ (1486, Het boeck vanden pelgherym), Vnnl. hola (1502). Tot ca. 1900 daarnaast ook vaak als holla gespeld, wat nog de gebruikelijke dialectvorm in het Ripuarisch en Moezelfrankisch is.
Uitroep die een handeling, uitspraak of gedachtengang onderbreekt of tot onderbreking oproept; inleiding van een tegenwerping. Hol(l)a komt in de zestiende eeuw en zeventiende eeuw veelvuldig voor in de weergave van directe rede, en blijft ook daarna gangbaar.
Verwante vormen: Middelhoogduits holā (15e eeuw), Vroegnieuwhd. holla (ca. 1500), Engels holla (1523), Spaans hola (1552). Waarschijnlijk allemaal afkomstig uit Oudfrans holà ‘hé daar’ (ca. 1350), samenstelling van ho! ‘halt!’ en ‘daar’ (vergelijk Ned. ho, dat mogelijk ook uit het Frans is ontleend). Alternatief wordt gedacht aan identiteit met hallo (dat mogelijk een afleiding is van halen), met klinkeromkering. Maar gezien de consistentie van de klinkervolgorde in hola en het bijna gelijktijdige verschijnen van deze woorden in het Duits, Engels, Nederlands en Spaans, ligt Franse oorsprong toch het meest voor de hand. De niet-Nederlandse klankstructuur met klemtoon op -a in de tweede lettergreep kan bovendien de variatie tussen de vormen hola en holla verklaren.
[Gepubliceerd op 04-02-2016 op Neerlandistiek.nl]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

hola [uitroep] {1516} vgl. engels holla, dat iets later dan het nl. woord is genoteerd, namelijk in 1523, < frans ho là < oudfrans holà, in 1140 geattesteerd, of mogelijk een afleiding van halen (vgl. hallo).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

hola, holla tussenwerpsel, (sedert de 16de eeuw bekend), evenals nhd. ne. holla zal wegens zijn volksaardig karakter wel niet < fra. ho zijn afgeleid, althans niet alleen. Men kan eerder denken aan een afl. van halen en wel in de zin van de roep aan de veerman ‘haal over’, dus imper. van halen met de voor een luide roep geschikte klinker ā; dan is het woord te vergelijken met hallo.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

hola, holla tusschenw., sedert de 16. eeuw. Ook hd. eng. holla (hola), de. hola. Wordt òf uit fr. ho là “ho daar” òf uit den met halen ablautenden o-vorm verklaard. Vgl. halen en hallo.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

holla tuss., gelijk Hgd. en Eng. id., uit Fr. hola, zooveel als ho daar!, gevormd met ho (z.d.w.) en ’t bijw. = daar, uit Lat. illac.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

hola tussenwerpsel: uitroep om iets te stoppen 1516 [HWS] <?

M. De Coster (1999), Woordenboek van Neologismen: 25 jaar taalaanwinsten, Amsterdam

hola(huwelijk), acroniem van huwelijk op loopafstand. Informeel.

Postmoderne tweeverdieners, nieuwe vrijgezellen, yuppies, hola’s (huwelijk-op-loopafstand) en ander ongedurig volk. (Elsevier, 12/03/88)
Joost van Schendel omschrijft zijn publiek als hoogopgeleid, niet erg kapitaalkrachtig en ‘trendy’. Dat laatste lijkt samen te hangen met het hoger percentage ‘hola-huwelijken’ (huwelijken op loopafstand) dat de vooruitstrevende nieuwbouwappartementen in de St. Anthoniesbreestraat en omstreken bevolkt. (Vrij Nederland, 19/03/88)
Is het hola-huwelijk, huwelijk op loopafstand, iets voor U misschien? (Trouw, 28/01/89)
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut