Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

heul - (baat)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

heul2* [baat] {1600} vermoedelijk gevormd naast heil, mogelijk o.i.v. hulp.

P.H. Schröder (1980), Van Aalmoes tot Zwijntjesjager, Baarn

heul

De waerheyd’, zegt Vondel, ‘vind nergens heyl nocht heul’ en hij bedoelt met beide woorden ongeveer hetzelfde: baat, steun, troost, verlichting, uitkomst, hulp. Het is mogelijk dat dit heul hetzelfde is als heul: papaver, de plant met pijnstillend, verdovend vermogen. In dat geval is de afleiding duidelijk. Naast heul kwamen vroeger echter ook: eul en ooi voor, hetgeen wijst op verwantschap met Latijn oleum, waarop ook olie teruggaat. Anderen denken aan het werkwoord helen: verbergen (de heler is even slecht als de steler). Dan zou heul eigenlijk betekenen: schuilplaats. En tenslotte is het ook mogelijk dat heul familie is van heulen, in Zuid-Nederland gewoon voor: loten hoe partijen gevormd zullen worden bij ’t spel en vandaar: samendoen, samenrotten. De etymologie is dus onzeker.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

heul 3 znw. o. ‘baat, steun’, eerst sedert omstr. 1600 opgekomen. Het is mogelijk, dat het in aansluiting aan de woorden heil en hulp nieuw gevormd is.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

heul III (baat, steun), sedert ± 1600. Oorsprong onzeker. De identiteit met heul I, die men vermoedt, als bemiddelende bet. “pijnstillende plant” aannemend, is zeer dubieus. Bij helen II met de ospr. bet. “schuilplaats”? Hebben synonieme woorden als heil, hulp invloed gehad bij ’t opkomen van ’t woord?

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

heul 2 o. (hulp), hetz. w. als ’t vorige, omdat het heulsap een algemeen heilmiddel is.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut