Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

hertz - (eenheid van frequentie)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

hertz zn. ‘eenheid van frequentie’
Nnl. in frequentie onder de 50 Hz [1935; Winkler Prins].
Internationale naam voor de eenheid van frequentie uitgedrukt in aantal periodes (van een trilling of ander zich snel herhalende gebeurtenis) per seconde. Zo genoemd naar de Duitse natuurkundige Heinrich Rudolf Hertz (1857-1894), onderzoeker aan elektromagnetische golven en grondlegger van de radiotelegrafie.
De verbinding van Hertz' naam aan de eenheid van frequentie is het oudst in Duitsland, waar de hertz al in de jaren 1930 alom in de vakliteratuur werd toegepast. In diezelfde periode raakt het woord ook internationaal bekend. Officiële opname in het internationale standaardeenhedenstelsel geschiedde in 1948.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

hertz [eenheid van trillingen] {1926-1950} genoemd naar de Duitse natuurkundige Heinrich Hertz (1857-1894).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

hertz s.nw.
Frekwensie-eenheid gelyk aan een siklus per sekonde.
Uit Eng. hertz (1928).
Eng. hertz is gevorm na H.R. Hertz (1857 - 1894), D. fisikus wat die instrument ontwerp het waarmee frekwensies gemeet word.
D. Hertz, Fr. hertz, Ndl. hertz (1926 - 1950).

Thematische woordenboeken

T. Beijer en C.G.L. Apeldoorn (1996), Woordenboek van medische eponiemen, Houten

hertz (Hz): eenheid van trillingsfrequentie, genoemd naar de Duitse natuurkundige Heinrich Rudolf Hertz (1857-’94). Een hertz is een trilling per seconde; een megahertz = 106 Hz; een kilohertz =103 Hz.
Het menselijk oor kan geluidstrillingen tussen de 20 en 20 000 Hz horen, een dolfijn tussen 150 en 150 000 Hz. Door de bouw van ons oor horen we het best geluiden van ongeveer 3500 Hz. Dat is een vrij hoog geluid; de ‘middelste c’ op de piano heeft een frequentie van 261,6 Hz (Blocksma).
Hertz promoveerde in 1880 te Berlijn in de natuurkunde; hij werd vijf jaar later hoogleraar aan de Technische Hogeschool te Karlsruhe en in 1889 te Bonn. Als eerste ontdekte hij in 1888 de radiogolven en slaagde hij erin lengte en snelheid van die golven te bepalen. Licht- en radiogolven, beide elektromagnetische golven, zijn van dezelfde aard en hebben hun snelheid van 300 000 kilometer per seconde gemeen. Hertz’ theorie van zijn elektromagnetische golven (Hertz-golven) vond toepassing in de draadloze telegrafie, telefonie, radio en televisie.
Pas in 1948, op het negende internationale congres voor maten en gewichten, besloot men de eenheid van frequentie naar hem de hertz te noemen (Grauls).

E. Sanders (1993), Eponiemenwoordenboek: Woorden die teruggaan op historische personen, Amsterdam

hertz, eenheid van frequentie, naar de Duitse natuurkundige Heinrich Rudolf Hertz [1857-1894];

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Hertz. Eenheid van frequentie, genoemd naar H e r t z (1857— 1894), die het eerst het bestaan van electromagnetische golven heeft aangetoond.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

hertz eenheid van trillingen 1948 [Aanv WNT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal