Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

herstellen - (weer in de vorige toestand brengen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

herstellen ww. ‘weer in de vorige toestand brengen’
Vnnl. herstellen ‘opnieuw neerzetten, stellen etc.’ [1557; Stall.], dat daet'lick in de ry een versch man werdt herstelt ‘... werd geplaatst (i.p.v. een gesneuvelde)’ [1657; WNT], herstellen ‘in oorspronkelijk toestand brengen’, bijv. in sy herstelden het Huys Godes in sijne gestaltenisse [1637; WNT]; vnnl. herstellen ook van personen ‘gezond maken’ [1785; WNT], ook onovergankelijk ‘weer gezond worden’ in ongeveer 1/3 (van de zieke dieren) herstelde [1871; WNT Aanv. epizoötie].
Afgeleid van → stellen met het voorvoegsel → her-, misschien als leenvertaling van Frans remettre.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

herstellen ww., bij Kiliaen synoniem met mnl. hersetten ‘opnieuw zetten, verstellen, vernieuwen’, misschien naar lat. restituere of reponere gevormd.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

herstellen ww., sedert Kil. Mnl. komt hersetten voor = “weder zetten, verstellen, vernieuwen”; NB. ook haersetten gespeld; vgl. her- II.

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

herstellen, is bij Kil. en Plantijn nog synoniem met mnl. hersetten. Misschien gevormd naar lat. restituere en/of repônere, vgl. herademen Suppl. en her- II Suppl.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

herstellen (vert. van Latijn restituere)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

herstellen ‘weer in oorspronkelijke staat brengen’ -> Fries herstelle ‘weer in oorspronkelijke staat brengen’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut