Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

hersengymnastiek - (oefening in logisch denken)

Etymologische (standaard)werken

Diverse auteurs (2011-), Etymologiewiki

Oudere attestaties:

  • H.J. Polak: Tweëerlei letterkundige kritiek. Potgieter en Huet. De Gids 55 (1891) [1]: "Een goede hersengymnastiek misschien, meende hij, maar zonder eenig praktisch belang."
  • Tj. Nawijn: Ons volksonderwijs. De Nieuwe Gids 7 (1892) [2]: "...de door zorgen gekwelde onderwijzer, de huisvader, die weet dat zijne eigene kinderen gebrek hebben aan wat hen krachten moet geven, terwijl hij bezig is andrer kroost zielevoedsel toe te dienen en hersengymnastiek te laten verrichten..."
  • Parlementaire kroniek. De Gids 68 (1904) [3]: "Al die staatsrechtelijke hersengymnastiek en al die fijn juridieke ontboezemingen hebben de 23 leden van de Overijselsche linkerzijde, die op 3 Augustus wegliepen, op hun geweten."
  • Jhr. Mr. H. Smissaert: Wets-kennis en wets-taal. Onze Eeuw 4 (1904) [4]: "Wie [...] zal niet dan na de noodige hersengymnastiek nu weten te zeggen wat de wetgever eigenlijk bedoeld heeft?"

en meer

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

hersengimnastiek s.nw. Ook harsinggimnastiek.
1. Stelselmatige oefening om die verstand te ontwikkel. 2. Ongunstige spel met idees en woorde, verstandspel.
In bet. 1 uit Ndl. hersengymnastiek 'oefening in logiese denke, vraagspel', 'n samestelling van hersen 'harsings' en gymnastiek 'gimnastiek'. Bet. 2 het in Afr. self ontwikkel. Sulke oefeninge vir die verstand of spel met idees en woorde word so genoem omdat dit aan gimnastiekoefeninge vir die liggaam herinner.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

hersengymnastiek oefening in logisch denken 1912 [WNT z.j.]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut