Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

herhalen - (opnieuw doen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

herhalen ww. ‘opnieuw doen’
Mnl. herhalen, herhaelen in reeds lang verouderde betekenissen, bijv. ‘inhalen, bereiken’ in hi ... herhaelde den ridder fel ‘hij haalde de gemene ridder in’ [1340-60; MNW-R], ende Evax herhaelde weder tswert ‘en Evax hief opnieuw het zwaard’ [1340-60; MNW-R], ende elc herhaelde sinen loep ‘en ieder vervolgde zijn weg’ [1300-50; MNW-R]; vnnl. herhalen ‘terugnemen, opnieuw doen’ in bi middele en mach gheenen tijt herhaelt sijn ‘op geen enkele manier kan de tijd worden teruggedraaid (= herhaald)’ [ca. 1550; MNW], herhaelen ‘terugnemen, opnieuw doen’ [1599; Kil.], mocht ik mijn jonghe jueght herhalen noch een poos, K'en zou ... ‘als ik mijn jonge jaren nog een keer over mocht doen, dan zou ik niet ...’ [ca. 1610; WNT].
Afgeleid met → her- ‘opnieuw’ van het werkwoord → halen.
In de oudste vindplaatsen waarin herhalen min of meer de huidige betekenis heeft, is het object van het werkwoord altijd een tijdsperiode. Pas later kan ook een gesproken woord [1646; WNT] of een handeling [1785; WNT] worden herhaald.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

herhalen ww., mnl. herhālen “inhalen, terug krijgen, (het zwaard) opnieuw tot een slag richten, herroepen”, bovendien sînen loop herhālen “(met zijn paard) een aanloop nemen”.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

herhalen (zich --) (vert. van Frans se répéter)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

herhalen ‘nogmaals gebeuren; zeggen’ -> Fries herhelje ‘nogmaals gebeuren; zeggen; (zich) herstellen’; Duits dialect herhalen ‘nogmaals gebeuren; zeggen’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal