Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

hamvraag - (cruciale vraag)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, Amsterdam

hamvraag zn. ‘cruciale vraag’
Nnl. hamvraag ‘vraag waar een ham mee te verdienen is’ [1953; zie onder], ‘cruciale vraag’ [1971; WNT Aanv.].
Samenstelling uit → ham en → vraag.
De hamvraag was de laatste in een reeks van vijf vragen bij het radiospel Mastklimmen; degene die het antwoord wist op die laatste vraag, was de winnaar en won een ham. Het programma werd gepresenteerd door Johan Bodegraven en was vanaf 1953 vier seizoenen lang bij de NCRV op de radio te volgen. Omdat de hamvraag de beslissende vraag in Mastklimmen was, kon het woord makkelijk overgenomen worden om een vraag mee aan te duiden die cruciaal of beslissend was, een kernvraag.
Het idee van de te winnen ham was niet nieuw, evenmin als de spelnaam Mastklimmen: dat was een al in de 16e eeuw gespeeld spel waarbij de deelnemers “langs een koord met seep besmeerd naar boven moesten om van den top van den mast een stuck vlees, dat daer op stack, af te halen” (Ter Gouw 1870).
Lit.: J. Ter Gouw (1870), De volksvermaken, Haarlem

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

hamvraag* [voornaamste kwestie] {na 1950} oorspr. vraag waarmee men in de radioquiz Mastklimmen van de NCRV een ham kon verdienen.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

hamvraag* voornaamste kwestie 1953-1957 [Van Gelder 1993]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal