Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

habbekrats - (kleinigheid)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

habbekra(t)s zn. ‘kleinigheid’
Nnl. habbekras ‘bagatel, kleinigheid’ [1906; Boeventaal], vooral in de combinatie voor een habbekras ‘voor weinig geld’ [1946; WNT Aanv.], habbekras, habbekrats [1952; Koenen].
Ontleend aan Jiddisch habbekratz ‘kleinigheid’. Het tweede lid van dit woord gaat terug op Duits Kratz ‘kras, schram’, overdrachtelijk ook ‘kleinigheid’, afgeleid van kratzen ‘krassen’, verwant met → krassen. De herkomst van het eerste lid is onduidelijk, maar wrsch. moet men denken aan Jiddisch (iesj) hob e krats ‘(ik) heb een kleinigheid’, al dan niet als imperatiefconstructie; hob- is dan een dialectische uitspraak van Duits hab ‘heb’, zie → hebben.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

habbekrats [kleinigheid] {1926-1950} < jiddisch habbekrats, het tweede deel < hoogduits Kratz [krab, kleinigheid].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2007), Zeeuws etymologisch woordenboek: de herkomst van de Zeeuwse woorden, Amsterdam

hipekrasje zn. o.: kleinigheid. Vervorming – misschien o.i.v. Hippocrates? – van Ndl. habbekra(t)s ‘kleinigheid’. Het komt uit het Jodenduits of Jiddisch en bestaat uit de woorden hob en kratz. Het eerste komt voor in de Jiddische zegswijze in e hob un e schtob, dat wil zeggen ‘in een handomdraai, in een wip’. Kratz betekent ‘kras’ of ‘schram’ en bijgevolg ook een kleinigheidje (Debrabandere 2000, 38).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

habbekras (Jiddisch habbekratz)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

habbekrats kleinigheid, klein bedrag 1906 [Aanv WNT] <Jiddisch

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal