Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

grandioos - (groots; enorm)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

grandioos bn. ‘groots; enorm’
Nnl. grandieus ‘groot, bijzonder, groot getekend, breed geschilderd’ [1824; Weiland], ‘groot, groots, verheven’ [1847; Kramers], een drama in grandiosen stijl ‘grootse, verheven stijl’ [1858; WNT Aanv.], eerst ook nog wel in de Italiaanse vorm grandioso ‘groot, groots, verheven, uitnemend’ [1864; Calisch]; later ook als bn. (bw.) van graad, ook in negatieve zin, bijv. in men tuint er grandioos in ‘men tuint er geweldig in’ [1966; WNT tuinen].
Ontleend via Frans grandiose ‘groots, schitterend, prachtig’ [1798; Rey] of Duits grandios ‘id.’ [18e eeuw; Kluge] aan Italiaans grandioso ‘verheven, groots, prachtig’ [voor 1698; DEDLI], vroeger ‘die grootse dingen verwezenlijkt’ [1573; DEDLI], een afleiding met het achtervoegsel -oso ‘vol van’ < Latijn -ōsus ‘id.’ (bij ons via het Frans als -eus, zie → dubieus) van grande ‘groot’ < Latijn grandis ‘id.’, zie → grandeur.
De vorm grandieus bij Kramers (1847) is pseudo-Frans; als zn. staat er grandiositeit.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

grandioos [groots] {grandieus 1847} < frans grandiose < italiaans grandioso [idem], van grande (vgl. grande).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

grandioos (Frans grandiose)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

grandioos groots 1847 [KKU] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut