Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

gram - in de uitdrukking zijn gram halen

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

gram 3 zn. ‘genoegdoening’
Vnnl. granje, grande ‘rechtmatig aandeel’ [17e eeuw; WNT]. Nu alleen in de uitdrukking zijn gram halen ‘genoegdoening verkrijgen, zich wreken’. Oude attestaties daarvan zijn: zijn grande halen “den lust om zich te wreken bevredigen, zijn moed koelen”, hij kan zijn grande niet krijgen, “hij is vol machtelooze woede” [beide 1898; van Dale], hij kan zijn gram niet halen ‘hij kan zijn woede niet koelen, hij is vol machteloze woede’ [1914; van Dale], zijn gram halen ‘genoegdoening verkrijgen’ [1974; Koenen].
Door volksetymologische invloed van → gram 2 ‘boosheid’ ontstaan uit ouder granje, grande, ontleend aan Frans garant, ouder garand ‘waarborg, borg’, zie → garantie.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut