Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

gouw - (weg langs water, sloot)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

gouw 2 zn. ‘weg langs water’
Mnl. gou, meervoud ghouwe ‘weg langs water, sloot’ [15e eeuw, kopieën 16e eeuw; MNW]; vnnl. gouw ‘dijk langs een sloot of een kanaal’ [1599; Kil.].
Wrsch. oorspr. hetzelfde woord als → gouw 1 (Schönfeld 1955). Het zou zijn te vinden in de samenstelling gaweg, goweg ‘streek-weg’ of ‘dorps-weg’, die vaak is samengetrokken tot Gaag, Goog (in zowel plaats- als familienamen). Aangezien een dergelijke belangrijke weg vaak langs water liep, zou ga-, go- als ‘water’ zijn opgevat, zodat gaweg, goweg ‘weg langs water’ ging betekenen. Toen -weg in de onbeklemtoonde lettergreep afsleet bleef de vorm gauw, gouw over, zoals bij Delfg(h)awech > Delfgauw. Vooral in Waterland (Noord-Holland) hebben veel straatnamen het element -gouw.
Lit.: Schönfeld 1955

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

gouw2* [weg langs water, sloot] {in de waternaam Gouwe 976, gouw(e) 1401-1500} waarschijnlijk hetzelfde woord als gouw1.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

gouw 2 znw. v., mnl. gouwe, gouw, gou ‘weg langs een water; watering, sloot’, bij Kiliaen gouw ‘agger, fossa sive aquagio obductus’. Vooral in gebruik in N.-Holland, waar nog waternamen Gouw te vinden zijn. Schönfeld, Waternamen 1955, 22-26, neemt samenhang aan met het woord gawege, gowege, in N-Holland samengetrokken tot namen als Goog, Gaag, Gog, eveneens ‘weg langs een water’ dan ook ‘waterloop’. Of dit woord go-, ga- hetzelfde is als gouw 1 is onzeker.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

gouw 3 v. (watering, weg langs een watering), ouder golda, zooveel als gouden water; men spreekt ook van de gouden Leie.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

gouw* weg langs water, sloot 0976 [Künzel]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut