Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

gnomon - (zonnewijzer)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

gnomon [zonnewijzer] {1824} < frans gnomon < latijn gnomon < grieks gnōmōn [stift van de zonnewijzer, zonnewijzer], verwant met gnome.

Thematische woordenboeken

P.H. van Laer (1964), Vreemde woorden in de sterrenkunde, 2e druk, Groningen

Gnomon (< Gr. γνώμων (gnoomoon) = kenner; wijzer van uurwerk; zonnewijzer). Astronomisch instrument, in hoofdzaak bestaande uit een verticale staaf, dienend om de hoogte van de zon te meten uit de lengte van de schaduw, die de staaf werpt op een plat vlak, of op een halve bol die de top van de staaf als middelpunt heeft.

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Gnomon (< Gr. γνώμων, < stam γνω; waarvan het werkwoord γιγνώσκειν = leren, kennen). Lett. kenteken. Oorspr. astronomisch instrument, bestaande uit een verticale staaf, die schaduw werpt op een plat vlak of halven bol; vd. 2) de uitdrukking κατὰ γνώμονα (d.i. volgens den gnomon) voor loodrecht ; vd. 3) haak voor het tekenen van rechte hoeken; vd. 4) figuur, die overblijft van een vierkant, als er een kleiner vierkant van wordt afgenomen, dat er een hoek mee gemeen heeft; vd. 5) deel van een parallelogram van analogen vorm als de gnomon van het vierkant is; vd. 6) datgene wat, aan iets toegevoegd, het geheel gelijkvormig maakt met het oorspronkelijke (bij de Pythagoraeërs daarom symbool voor vereniging en overeenstemming). 7 ) In verband met de bet. 4) heten de oneven getallen wel de gnomons van de vierkante getallen.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut