Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

glycol - (antivries)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

glycerine zn. ‘stroperige vloeistof uit vetten’
Nnl. glycirrhine “oliezoet” [1831; WNT Aanv.], ‘bestanddeel van vet’ in de glycerine, die met het vetzuur verbonden het natuurlijke vet vormde [1864; WNT Aanv.], ‘conserveringsmiddel’ in vrij van ... glycerine en andere conserveeringsmiddelen [1887; Groene Amsterdammer], ‘smeermiddel, zachtmakend middel’ in dat glycerinezeep ten minste 10 pct. glycerine moet bevatten [1901; NRC], pharmaceutische preparaten waaraan glycerine wordt toegevoegd [1902; Vaderland].
Internationale scheikundige term, in 1823 gevormd door de Franse chemicus Michel Eugène Chevreul (1786-1889) op basis van Grieks glukerós ‘zoet’, afgeleid van glukús ‘zoet, gesuikerd’, zie → glucose, met het achtervoegsel -ine waarmee chemische verbindingen worden aangeduid, zoals in cocaïne (zie → coca), → dioxine, etc.
glycerol zn. ‘stroperige vloeistof uit olie of vet (C3H8O3)’. Nnl. de driewaardige alkohol glycerine (propraantriol of glycerol) [1934; Bokhorst], harde zeep kan men transparant maken door glycerol als vulmiddel toe te voegen [1953; WNT transparant I]. Dezelfde stof als glycerine. Net zoals bij → cholesterol werd de uitgang -ine in de tweede helft van de 19e eeuw vervangen door -ol, toen de chemische verbinding als alcohol herkend werd; glycerol werd de officiële scheikundige naam, in het gewone spraakgebruik wordt de term glycerine meer gehanteerd.
Lit.: S.C. Bokhorst (1934), Leerboek der Scheikunde, Groningen, deel III, 44

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

glycol [antivries] {1901-1925} gevormd van glycerine + ethylalcohol, want het wordt beschouwd als tussen deze beide liggend.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

glycol antivries 1907 [WP]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut