Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

glasnost - (openheidspolitiek)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

glasnost [openheidspolitiek] {na 1950} < russisch glasnost' [openbaarheid, publiciteit], van glasnyj [openbaar, publiek], van golos [stem].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

glasnost s.nw.
Beleid wat openhartige bespreking van sosiale probleme voorstaan.
Uit Amer.Eng. glasnost (1986).
Amer.Eng. glasnost uit Russies glasnost 'openbare inligting'. Onder Gorbachev was dit amptelike Russiese beleid.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

glasnost (Russisch glasnost’)
Dateringen of neologismen

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

glasnost [openheidspolitiek] (1985). Michail Gorbatsjov (1931) wordt in 1985 secretaris-generaal van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie. Met zijn aantreden begint een nieuwe politiek, die van glasnost (‘openheid’) en perestrojka (‘hervormingen’) – twee Russische woorden die internationaal overgenomen worden. Deze politiek leidt uiteindelijk tot de val van de Berlijnse Muur in 1989.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

glasnost openheidspolitiek 1987 [Picarta: titel van J. Blokker] <Russisch

M. De Coster (1999), Woordenboek van Neologismen: 25 jaar taalaanwinsten, Amsterdam

glasnost (← Russ. golos, glas ‘stem’ + -nost’ ‘heid’), openheid en meer vrijheid op politiek en cultureel gebied, maar niet buiten het kader van het socialisme in de voormalige Sovjet-Unie; door Charles B. Timmer vertaald als ‘het recht je stem te laten horen’. In het Russisch is glasnost geen neologisme: men vindt het woord al in correspondentie van Ivan Toergenjev (1818-1883). In de voormalige Sovjet-Unie werd het begrip al vóór Gorbatsjov gebruikt, maar dankzij hem werd het vanaf 1985 in het westen bekend. Hij gebruikte het woord in dat jaar tijdens een speech waarbij hij zijn functie van algemeen secretaris van de Communistische Partij aanvaardde. Sindsdien werd glasnost het sleutelwoord in het gevoerde beleid en wel tot 1991, toen het uiteenspatten van de Sovjet-Unie een feit werd. Bij ons kreeg de term de betekenis van ‘de plicht die de regering heeft om de bevolking te informeren’. Tegenwoordig nog zelden gehoord.

‘Glasnost’ en ‘perestroika’ — twee Russische woorden die we tot voor twee jaar nog niet in ons politiek taalgebruik hadden. Het ene is openheid en meer doorzichtigheid in de samenleving, het andere is de koers van ekonomische en industriële hervormingen. De twee toverwoorden van Sovjet-leider Michail Gorbatsjov zijn tot ver buiten de grenzen van zijn land bekend geraakt, maar in de Sovjetunie zelf is lang niet iedereen tot medewerking aan de nieuwe koers bereid. (De Morgen, 14/10/87)
Een ander onderwerp dat dit blad aansnijdt is de seksualiteit in de Sovjetunie. In tegenstelling tot wat je zou verwachten van de glasnost en de perestrojka vindt er nog geen seksuele revolutie plaats. (Opzij, april 1991)
Op 15 augustus vorig jaar liet Suharto drie politieke gevangenen vrij die een rol speelden bij de gebeurtenissen in 1965, onder wie Subandrio, vice-premier onder Soekarno. Glasnost in de archipel? (Elsevier, 10/08/96)
De minister vindt het belangrijk dat de top van de rechterlijke macht is overgestapt op een politiek van openheid. Die glasnost mag door het spijtige voorval niet worden stilgelegd, beklemtoonde De Clerck. (De Morgen, 16/01/97)
Met Che werd een blok gevormd tegen de perestrojka en de glasnost die uit Moskou dreigden over te waaien. (Trouw, 10/10/97)
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut