Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

gespelen - (haastig en gespannen lopen)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

gespelen* [haastig en gespannen lopen] {na 1950} vermoedelijk een intensivum met de betekenis ‘hijgen’, van woorden als gapen (vgl. gesp).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

gesp znw. m., mnd. gespe, gaspe v., fri. gasp ‘gesp’. De vergelijking met gasp voert op een grondvorm *gapsō of *gipsō dus een afl. van gapen. Te vergelijken zijn dan verder ghespe setten (Kiliaen) ‘met gebaren honen’, vlaams ene gespe trekken ‘een grimas maken’, ne. gasp ‘snikken, snakken, hijgen’, on. geispa ‘gapen’. — Ofschoon de oudste bet. dan kan zijn ‘iets dat openstaat’ (FW 191), leidt het woord gaps toch eerder tot ‘wat men tussen iets kan vasthouden’. — Zie ook: gaspeldoorn.

In de nl. dialecten komt naast gesp, geps, gips, gasp ook gespəl, gaspəl voor.

géspelen ww. (dial.) ‘haastig en met zekere inspanning lopen, dribbelen’; indien wij mogen uitgaan van een bet. ‘hijgerig lopen’, dan kan men het opvatten als frequentatief bij md. nhd. dial. gapsen ‘naar lucht happen’, me. gaspen, ne. gasp ‘naar adem hijgen’, vgl. nog on. geispa ‘gapen’. — Men kan evenzeer van *gaipsōn als van *gaispōn uitgaan; beide behoren tot de familie van geeuwen.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

gespelen znw., mv. van mnl. ghespēle m. v. “speelnoot”. = mhd. gespile, gespil m. v. Dit *ʒa-spilan- (v. -ôn-) : spelen = genoot : genieten, maar *ʒa-spilan- is veel jonger.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

gespele verouderd, (ww.) haastig lopen; < Rienlands gäspeln.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut