Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

geheimzinnig - (raadselachtig)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

geheim bn. ‘voor anderen verborgen’
Vnnl. ghe-heym ‘verborgen, vertrouwd’, weliswaar met de toevoeging Ger., Sax. (Duits en Saksisch) [1588; Kil.], sijn' geheymen raed ‘zijn persoonlijke, vertrouwelijke raadslieden’ [1625; WNT vernoegen I], geheyme saecken veropenbaeren ‘geheime zaken openbaarmaken’ [1686; WNT verdrag].
Afleiding, met het voorvoegsel → ge-, van heem, heim ‘huis’, dat in het Middelnederlands voorkomt in uitdrukkingen als te heyme ‘thuis’, heyme bliven ‘thuis blijven’, heym comen ‘thuiskomen’ en zie → heem ‘huis’. Het betekent dus letterlijk tot het huis behoorende en tot de enge kring van het huis of huisgezin beperkt, het tegengestelde van openbaar. De functie en betekenis van het voorvoegsel ge- is hier overigens niet erg duidelijk.
In het Middelnederlands werd in deze betekenis het woord heimelijc gebruikt, zie → heimelijk.
geheim zn. ‘het geheim zijn; dat wat geheim is’. Vnnl. 't geheym van mijne dromen [1620; WNT slijpen]. Zelfstandig gebruik van het bn. geheim. Eerder wel al geheimenisse ‘geheim’ [1573; Thes.]. ♦ geheimzinnig bn. ‘raadselachtig, vol verborgen betekenis, onbegrijpelijk’. Nnl. geheimzinnig [1812; Weiland], van een geheimzinnig licht omschenen [1840; WNT Aanv. gefrutsel], de visch is het geheimzinnig symbool der eerste christenen [1908; WNT rembrandtiek], enig geheimzinnig gefrunnik met draadjes en instrumentjes [1949; WNT Aanv. electromonteur]. Afgeleid met het achtervoegsel → -ig uit het bn. geheim en het zn. zin ‘betekenis’, zie → zin, dus letterlijk ‘met een verborgen betekenis’.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

geheimzinnig ‘raadselachtig’ -> Fries geheimsinnich ‘raadselachtig’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut