Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

gedachtenis - (herinnering, aandenken)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

gedachtenis bn. ‘herinnering, aandenken’
Vnnl. tot gedachtenise syner genade ‘ter gedenking van zijn genade’ [1569; WNT], gedachtenisse der sonden ‘herinnering aan de zonden’ [1688; WNT]; nnl. tot eene duurzaame gedagtenis ‘tot een blijvend aandenken’ [1784; WNT], hare goede moeder, zaliger gedachtenis ‘haar goede moeder zaliger, haar goede moeder die nu overleden is’ [ca. 1870; WNT].
Afgeleid van gedacht, het verl.deelw. van → gedenken, met het achtervoegsel → -nis.
Mnd. (ge)decht(e)nisse, (ge)dacht(e)nisse, ohd. githehtnissi ‘aandacht, het denken aan’ (nhd. Gedächtnis ‘geheugen; aandenken’).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

gedachtenis znw. v., mnl. ghedachtenesse, ghedechtenesse ‘geheugen, herinnering’, mnd. (ge)dechtnisse, dachtnisse, ohd. kithehtnissi, afgeleid van het verl. deelw. gedacht. Daarnaast mnl. ghedenkenesse, nmd. gedenkenisse, mhd. gedenknüsse. — Zie: denken.

C.B. van Haeringen (1936), Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Supplement, Den Haag

† gedachtenis znw, mnl. ghedachtenesse, ghedechtenesse v. ‘geheugen, herinnering’ ohd. kithêhtnissi v. ‘devotio’ (hd. gedächtnis o.), mnd. (ge)-dechtnisse, dachtnisse v. ‘herinnering, gedachtenis’. Een afl. bij het verl. deelw. van gedenken. — Bij de praesensstam sluit zich aan mnl. ghedenkenesse v. (nog zuidndl. gedenkenis), ook mnd. mhd.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

gedachtenis ‘het zich herinneren’ -> Negerhollands gedachtnis, gedagtenis ‘het zich herinneren’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut