Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

geaggregeerd - (met lesbevoegdheid)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

geaggregeerd bn. (BN) ‘met lesbevoegdheid’
Nnl. geaggregeerd ‘bevoegd’, vaak zelfstandig gebruikt, in een geaggregeerde ‘een toegevoegd, tevens bevoegd, ambtenaar’ [1863; Kramers], geaggregeerde ‘toegevoegd ambtenaar met tekeningsbevoegdheid’ [1872; van Dale], geaggregeerd leraar [1930; Verschueren], geaggregeerde van het middelbaar onderwijs ‘persoon die een aggregaat (lesbevoegdheid) heeft behaald voor ...’ [1932; WNT Aanv.].
Ontleend aan Frans agrégé (bn. en zn.) ‘volledig bevoegd; volledig bevoegd leraar’ [1808; Rey], voorheen in algemenere zin ‘als lid opgenomen, bijv. gezegd van artsen en apothekers in de medische faculteit’ [1787; Rey] en juristen in de rechtsfaculteit [1636; Rey], die daarmee dus erkend waren; agrégé is het verl.deelw. van agrégér ‘als lid opnemen’ [1483; Rey] en ‘samenstellen, samenvoegen’ [15e eeuw; Rey], eerder al ‘bijeenzamelen’ [ca. 1250; Rey], ontleend aan Latijn aggregāre ‘samenvoegen, samenstellen’, zie verder → aggregaat.
In het Frans krijgt het zn. agrégation ‘bevoegdheid’, daarvoor ‘samenvoeging, samenstelling’, in 1743 de betekenis ‘bevoegdheid om les te geven aan een (medische) faculteit’; in 1808 wordt de betekenis dan verruimd tot de thans meest gebruikelijke, ‘vergelijkend examen en lesbevoegdheid in het middelbaar en hoger onderwijs’ (Rey). In deze betekenis is het woord in het BN ontleend: een geaggregeerde heeft zijn aggregaat of aggregatie behaald.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

geaggregeerd [toegevoegd] {1847} van aggregeren.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut