Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

gatlikker - (vleier)

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

gatlekker s.nw. (plat)
Iemand wat op 'n lae, gedienstige wyse iemand anders vlei of guns probeer verwerf.
Afleiding met -er van gatlek of uit Ndl. gatlikker. Ndl. gatlikker is 'n afleiding van gatlikken 'gatlek'. Soos Kempen (1969: 458) aantoon, was en is -er baie produktief in Afr., en kan gatlekker dus ook 'n eieskepping wees.

Thematische woordenboeken

M. De Coster (2007), Groot scheldwoordenboek: van apenkont tot zweefteef, Antwerpen

gatlikker: vleier, slijmer, onderkruiper. Vgl. Frans: lêche-cul; Eng.: bumsucker.

Het gaat hem om Bruin, die men aan zijn gezag wil ontstelen om er een lakei van te maken. Dat heeft de lepe Caloen destijds met een Mak eens gekund, met een gatlikker en een kakker, maar met een zuivere telg van het Olijvenras, met mijn beste, met een Bruin is het onbegonnen werk. (Herman Teirlinck, Het gevecht met de engel, 1952)

E. Sanders (1997), Borrelwoordenboek: 750 volksnamen voor onze glazen boterham, Den Haag

gatlikker De Vlaamse borrelnaam gatlikker moet ergens na 29 augustus 1919 zijn ontstaan, want toen werd in België de wet-Vandervelde van kracht. De wet-Vandervelde verbood de verkoop van sterke drank in alle openbare lokalen. In privé-clubs mocht nog wel sterke drank worden geschonken. Hoewel de kroegen aanvankelijk streng werden gecontroleerd, verzon men al snel trucjes om toch jenever te kunnen schenken. Zo schonk men een klare in de holte — het ‘gat’ — van de voet van een omgekeerd bierglas. Zo’n borrel stond bekend als gatlikker of gatlekker. ‘Als de veldwachter onverwacht het café binnenkwam’, schrijft een Vlaamse informant, ‘dan dronk men de borrel vliegensvlug uit, draaide het glas om en riep: “Bazinne, nog een bier graag.”’ Vanaf de jaren zeventig werd de wet-Vandervelde niet meer nageleefd, maar pas in 1984 werd zij officieel afgeschaft. De borrelnaam gatlikker, die opmerkelijk genoeg in geen enkel woordenboek is opgenomen, is omstreeks 1945 nog gehoord. Van een dronkeman zei men wel hij is een likkebroer of hij heeft zijn glaasje schoon uitgelikt.
Vergelijk sjampetter, spa maison en vandervelde.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

gatlikker ‘vleier’ -> Fries gatlikker ‘vleier’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut