Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

frezen - (met de frees bewerken)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

frees zn. ‘boorachtig werktuig’
Nnl. vrees ‘boor met scherpe tanden, waarmee men spanen uit hout of metaal snijdt’ [1849; WNT vrees II], frees ‘id.’ [1861; WNT snijden]; nog tot halverwege de 20e eeuw ook met de Franse spelling: een uiterst fijne frais [1912; WNT reductie], fraisbeitels [1955; WNT Aanv. freezen].
Gezien het betekenisveld en de periode van ontlening, ongetwijfeld via Duits Fräse [19e eeuw; Kluge] ontleend aan Frans fraise ‘id.’ [1676; Rey], zn. bij het werkwoord fraiser ‘frezen’ [1676; Rey]. Dit laatste is een specifiek technische betekenis bij algemener ‘verbrokkelen van deeg’ [1572; Rey], ‘ontdoen van een omhulsel, doppen’ [1200; Rey]. Het werkwoord is ontwikkeld uit Latijn frendere ‘verbrijzelen’, wrsch. via een geregulariseerde vulgair-Latijnse infinitief *fresare op basis van het verl.deelw. frēsum. Frendere is verwant met verouderd Nederlands grinden ‘malen’, zie → grind.
frezen ww. ‘uitboren of afschaven met een frees’. Nnl. freezen ‘boren, afschaven’ [1908; WNT], ook wel met Franse spelling: fraisen ‘werken met een frees’ [1932; WNT Aanv.]. Afleiding van frees.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

frezen [met de frees bewerken] {freezen 1901-1925} < frans fraiser [idem], oudfrans fraiser, fraser [doppen, schillen, frezen], teruggaand op latijn frendere (verl. deelw. fresum) [fijnmalen, bv. van bonen] (vgl. fries).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

frezen met de frees bewerken 1924 [GVD] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut