Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

foton - (lichtquantum)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

foton zn. ‘lichtquantum’
Nnl. photon ‘id.’ [1943; Graus].
Internationaal wetenschappelijk neologisme, ontleend aan Engels photon, een benaming voor het lichtquantum, in 1926 voorgesteld door de Amerikaanse fysisch-chemicus Gilbert Lewis (1875-1946). De naam is gevormd uit het toen reeds internationale (maar oorspr. Griekse) woordelement photo- ‘licht’, dat al lange tijd gebruikelijk was in diverse neologismen, zie → foto, en het achtervoegsel -on dat zich toen al binnen de natuurkunde een status had verworven in het vormen van namen van elementaire deeltjes, zie → elektron.
Het idee van lichtquanta met een specifieke energie was al in 1905 gelanceerd door Max Planck en in de daaropvolgende jaren uitgewerkt en bewezen door Albert Einstein. Lange tijd gebruikte men de termen light quantum of beter, want algemener, energy quantum.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

foton [lichtquant] {photon 1926-1950} gevormd van grieks phōs (2e nv. phōtos) [licht] (vgl. fot) + -on, voor kleine deeltjes gebruikt achtervoegsel naar het model van ion waarin -on echter geen achtervoegsel is.

Thematische woordenboeken

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Photon (< → photo-, + → -on). Lichtquantum, als corpuskel beschouwd. Deze term is afkomstig van Cοmptοn.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

foton ‘lichtquant’ -> Indonesisch foton ‘lichtquant’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

foton lichtquant 1942 [KWT]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut