Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

formule - (vaste regel)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

formule zn. ‘vaste regel’
Vnnl. formule ‘vastgelegde bepaling of regel’ in om dese Formulen niet te besweiren ‘om niet te hoeven zweren dat men aan deze bepalingen/regels zal voldoen’ [1698; WNT bezweren]. In de woordenboeken van Meijer (1658-1745) ook nog ‘ontwerp, plan, opzet’. Daarnaast in specifieke vaktechnische betekenissen zoals in de wiskunde en de scheikunde.
Mogelijk via Frans formule ‘voorschrift, vaste regel’ (< Middelfrans fourmulle [1372; Rey]), maar eerder direct ontleend aan Latijn fōrmula ‘vorm, norm, voorschrift, formulering’, een verkleinwoord van fōrma ‘vorm’, zie → formeren.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

formule [vast geheel van woorden] {1698} < frans formule < latijn formula [regel, voorschrift, procedure, formulier], verkleiningsvorm van forma [vorm].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

formule ‘vaste uitdrukking’ (Frans formule); ‘recept’ (Engels formula)

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Formule (< Lat. formula; dem. van forma = vorm). Lett. Vormpje. Komt, na eerst in verschillende andere betekenissen te zijn gebruikt, bij de volgelingen van Descartes (1596–1650) voor in de betekenis van algebraïsche uitdrukking en verkrijgt die betekenis algemeen door Leibniz (1646–1716).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

formule ‘vast geheel van woorden’ -> Fries formule ‘vast geheel van woorden’; Papiaments † formule ‘vast geheel van woorden’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

formule vast geheel van woorden 1698 [WNT bezweren] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut