Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

flatteren - (vleien; mooier of gunstiger voorstellen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

flatteren ww. ‘vleien; mooier of gunstiger voorstellen’
Mnl. flatteren ‘vleien’ [1477; Teuth.], ook in mit smeken ende myt flatteren [1460-80; MNW-R] (nog ouder is de afleiding flattere ‘vleier’ [1350-1400; MNW-R]); vnnl. ‘gunstiger voorstellen (dan wat reëel is)’ in 't Is de groote kunst van een Schilder, dat hy weet te flatteeren, en evenwel doet lykenen [1698; WNT].
Ontleend aan Frans flatter ‘vleien’ [1200; Rey], ‘gunstiger voorstellen dan wat reëel is’ [1667; Rey], eerder ook al flater ‘iemand bedriegen door de waarheid te verdraaien’ [ca. 1165; TLF]. Hiervan wordt aangenomen dat het afgeleid is van Frankisch *flatjan ‘aaien (met de vlakke hand)’, afgeleid van *flat ‘vlak’ (met daarbij ohd. flaz en oe. flat, zie → flat). De betekenis ‘aaien’ is ook bij Frans flatter aanwezig, zij het met attestaties pas vanaf de 15e eeuw. Dat kan betekenen dat deze concrete betekenis opnieuw is ontwikkeld uit ‘vleien (= het gemoed strelen/aaien)’.
Lit.: Hoptman 2000

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

flatteren [te fraai voorstellen] {1477 in de betekenis ‘vleien’} < frans flatter [strelen, vleien] < frankisch flat [plat], dus strelen met het vlak van de hand (vgl. plat1).

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

flatteeren o.w., uit Fr. flatter, en dit uit On. flatr = plat + Eng. flat, Ohd. flaʒ, dus flatter = zich plat maken.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

flatteren (Frans flatter)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

flatteren ‘te fraai voorstellen’ -> Negerhollands flatteer ‘vleien’; Papiaments flakter ‘iemand terwille zijn’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

flatteren te fraai voorstellen 1477 [Teuth.] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut