Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

firma - (handelszaak, bedrijf)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

firma zn. ‘handelszaak, bedrijf’
Nnl. firma ‘naam waaronder iemand handel drijft’ in bijv. de Firma van het kantoor [1806; WNT], dat het herstel van de Firma de derdendaagsche koorts van Papa B. genezen zal ‘het herstel van de handelszaak’ [1807; WNT pols I], zag ik eindelijk den dag aanbreken, waarop ik hoofd der firma was ‘hoofd van het bedrijf’ [1818; WNT renbaan].
Ontleend aan Duits firma ‘handelsnaam; handelshuis’ [voor 1733; Kluge21], een Duitse betekenisontwikkeling uit Italiaans firma ‘ondertekening’ [1618; DEDLI], uit algemener ‘bevestiging van een verbinding’ [14e eeuw; Battaglia]. Het Italiaanse woord is in die betekenis afgeleid van firmare ‘ondertekenen’, ontwikkeld uit Laatlatijn firmāre ‘door ondertekening bevestigen’, in klassiek Latijn ‘stevig maken, bevestigen’, afleiding van het bn. firmus ‘stevig’, zie → ferm.
De oude betekenis ‘handelsnaam’ is nog terug te vinden in de vaste verbinding Vennootschap Onder Firma ‘vennootschap tussen bedrijven die onder een gemeenschappelijke naam handel drijven’. De huidige betekenis is hieruit metonymisch ontwikkeld. Deze overgang vond in het eveneens aan het Italiaans ontleende Duitse woord Firma al in de 18e eeuw plaats; het Nederlands is daar ongetwijfeld door beïnvloed.
Er bestond ook een Vroegnieuwnederlands werkwoord firmeren ‘ondertekenen’: ghefirmeert wesende ‘ondertekend zijnde’ [1619; Stall.], door des Conincks Zegel ende handt ghefirmeert ‘met het zegel en de handtekening van de koning’ [1646; WNT vrijigheid].

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

firma [handelsnaam, handelszaak] {1806} < italiaans firma [handtekening, bevestiging], van latijn firmare [bevestigen, bekrachtigen] (vgl. firmament); met de handtekening is bedoeld de juridisch geldige ondertekening met de naam van de zaak, die niet die van de betreffende persoon hoeft te zijn.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

firma znw. v., na Kiliaen, evenals nhd. firma, ne. firm. Uit lat. firmus werd in ital. gevormd firma ‘rechtsgeldige ondertekening van een handelshuis’, waaruit zich dan later na de overname de bet. van ‘handelshuis’ ontwikkelde.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

firma znw., nog niet bij Kil. Evenals hd. firma v., eng. firm uit it. spa. firma “rechtsgeldige onderteekening van een handelshuis”, oorspr. ʼt v. van het lat. bnw. firmus.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

firma s.nw.
1. Sakeonderneming, handelsaak. 2. Handelsnaam van 'n vennootskap.
Uit Ndl. firma (1806 in bet. 1, 1860 in bet. 2).
Ndl. firma uit It. firma 'handtekening, bevestiging' uit Latyn firmare 'sterk maak, bevestig'. Met 'handtekening' word bedoel die juridies geldige ondertekening met die saak se naam wat nie dié van die betrokke persoon hoef te wees nie.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

firma (Italiaans firma)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

firma ‘handelsnaam, handelszaak’ -> Indonesisch firma ‘handelsnaam, handelszaak’; Boeginees pîrma ‘handelsnaam, handelszaak’; Madoerees firma ‘handelsnaam, handelszaak’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

firma handelsnaam, handelszaak 1806 [WNT] <Italiaans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut