Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

filatelist - (postzegelverzamelaar)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

filatelie zn. ‘postzegelkunde’
Nnl. philatelie ‘id.’ [1898; van Dale].
Ontleend aan Frans philatélie ‘id.’. Dit neologisme werd in het Franse tijdschrift voor postzegelverzamelaars Le collectionneur de timbres-poste van 15 november 1864 voorgesteld door de Fransman George Herpin. Het is gevormd uit Grieks phil(o)- ‘liefhebbend’ (zie → -fiel) en atéleia in de specifieke betekenis ‘vrijdom van staatslasten’, afgeleid van Grieks atelḗs ‘vrij van belasting’ gevormd uit → a- ‘niet’ en télos ‘belasting, tol’, zie → tol 2.
Herpin bedacht deze naam voor de ‘liefhebberij van het postzegels verzamelen’, die al was ontstaan kort na de introductie van de postzegel in 1840, als gevolg waarvan niet langer de geadresseerde bij ontvangst van een poststuk voor de verzendkosten moest betalen; de postzegel was het bewijs dat de verzender de vervoerskosten al vooruit had voldaan.
filatelist zn. ‘postzegelverzamelaar’. Nnl. philatelist ‘id.’ [1884; van Dale]. Ontleend aan Frans philatéliste [1864; Rey], afgeleid van philatélie.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

filatelist [postzegelverzamelaar] {philatelist 1884} < frans philatéliste, gevormd van grieks philos [een vriend van … ] + ateleia [vrijdom van staatsrecht], van atelès [vrij van betaling]; vóór invoering van de postzegel betaalde de ontvanger, nadat de dienst van het vervoer was verricht. De postzegel is een vooruitbetaling en stelt de ontvanger vrij van betaling van rechten; vgl. franco en financiën.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

filatelist ‘postzegelverzamelaar’ -> Indonesisch filatelis ‘postzegelverzamelaar’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

filatelist postzegelverzamelaar 1884 [GVD] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut