Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

favoriet - (gunsteling; deelnemer met de meeste kansen); (meest geliefd)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

favoriet zn. ‘gunsteling; deelnemer met de meeste kansen’; bn. ‘meest geliefd’
Vnnl. favoriet ‘meest geliefde persoon, gunsteling’ [1649; WNT bal I]; nnl. ‘deelnemer met de meeste kansen’ [1903; WNT varsity]. Later ook als bn. in mijn favorit liedje ‘mijn lievelingsliedje’ [1782; WNT Aanv.]. Reeds mnl. zijn het bn. favorabel ‘goedgunstig, gunstig gezind’ [1370-78; MNHWS] en het werkwoord favoriseren ‘begunstigen, bevoorrechten’ [1467-90; MNHWS].
Zowel zn. als bn. zijn ontleend aan Frans favori (vrouwelijke vorm -ite) ‘gunsteling’ resp. ‘meest geliefd’ [1541; Rey], zelf weer ontleend aan Italiaans favorito (-ta) ‘gunsteling(e)’ [1554; DEDLI], resp. ‘meest geliefd’ [14e eeuw; DEDLI]. Het zn. is een substantivering van het bn., dat oorspr. het verl.deelw. is van favorire ‘begunstigen’, afleiding van favore ‘gunst’, ontwikkeld uit Latijn favor ‘gunst’, zie → faveur.
In het Italiaans was het woord vooral een hofterm, van toepassing op een door een koning of prins speciaal begunstigde personen of zaken, de vrouwelijke vorm in het bijzonder m.b.t. maîtresses.
De jongere Nederlandse betekenis ‘deelnemer met de meeste kansen’ is overgenomen van het Engelse favourite ‘id.’ [1813; OED], een uitbreiding op de basisbetekenis ‘gunsteling’ [1583; OED], dat aan hetzelfde Franse woord is ontleend.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

favoriet [gunsteling] {favoryt 1650} < frans favorite < italiaans favorito, favorita [gunsteling(e)], eig. verl. deelw. van favorire [begunstigen], van latijn favor (2e nv. favoris) [gunst, begunstiging, genegenheid], van favēre [genegen zijn, begunstigen].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

favoriet (Frans favorite)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

favoriet ‘gunsteling’ -> Indonesisch favorit ‘gunsteling’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

favoriet gunsteling 1650 [MEY] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal