Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

fascineren - (buitengewoon boeien)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

fascineren ww. ‘buitengewoon boeien’
Vnnl. fasceneren ‘betoveren’ [1553; WNT Aanv.]; nnl. fascineren ‘boeien’ [1872; van Dale], 'n boekenstalletje fascineerde hem [1902; WNT Aanv.].
Al dan niet via Frans fasciner ‘betoveren’ [14e eeuw; Rey], ‘buitengewoon boeien’ [eind 16e eeuw; Rey], ontleend aan Latijn fascināre ‘betoveren’, dat is afgeleid van fascinum ‘betovering; fallus als middel tegen betovering’, misschien uit Grieks baskánion ‘amulet’, dat ontleend zou kunnen zijn met aanpassing aan de f van Latijn fārī ‘spreken’. Grieks baskánion, behorend bij het werkwoord baskaínein ‘belasteren, beheksen, betoveren’, moet gezien de b- op een Thracische stam *bask- teruggaan en is dan verwant met Grieks phánai ‘spreken’ en hetzelfde als Latijn fārī ‘spreken, voorspellen’, zie → faam.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

fascineren [sterk boeien] {fasceneren [betoveren] 1553} < frans fasciner [idem, vroeger ook: betoveren, beheksen] < latijn fascinare [beheksen, betoveren], van fascinum [beheksing, betovering, fallus (als amulet)] < grieks baskanion [amulet], van baskainein [belasteren, beheksen, betoveren], als leenwoord misschien verwant met phèmi [ik spreek], dus eig. ‘bespreken’, dat verwant is met latijn fari (vgl. fatum).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

fascineren sterk boeien 1553 [Claes Tw. 11] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut