Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

factotum - (persoon die voor alle mogelijke diensten gebruikt wordt)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

factotum zn. ‘persoon die voor alle mogelijke diensten gebruikt wordt’
Vnnl. factotum ‘persoonlijke assistent aan wie men de zorg voor allerlei belangen overlaat, iemands rechterhand’ [1605; WNT schransen].
Al dan niet via Frans factotum ‘id.’ [1552; Rey] ontleend aan 16e-eeuws Neolatijn factotum ‘id.’, gesubstantiveerde vorm van fac totum, letterlijk ‘doe alles’, met de gebiedende wijs van facere ‘doen, maken’ (verwant met → doen, en zie ook → feit) en het onbepaald voornaamwoord tōtum ‘alles’ (zie → totaal).

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

factotum [manusje-van-alles] {1605} < frans factotum, gevormd van latijn fac [doe], gebiedende wijs enk. van facere [maken, doen] + totum [het geheel, alles], zelfst. gebruikt o. enk. van totus [geheel], dus lett.: doe alles (vgl. facsimile).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

faktotum s.nw.
Veelsydige handlanger.
Uit Ndl. factotum (1605).
Ndl. factotum uit Fr. factotum of direk uit moderne Latyn factotum, 'n samestelling van Latyn fac, met lg. van facere 'maak, doen', en totum 'die geheel, alles', dus lett. 'die geheel of alles doen'.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

factotum (Latijn fac totum)

T. Pluim (1922), Wetenswaardig allerlei: bijdragen tot algemeene kennis voor studeerenden bijeenverzameld door T. Pluim, Groningen

Factótum (Lat. facere = doen, totum = alles) noemt men iemand, die voor alles zorgt.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

factotum manusje-van-alles 1605 [WNT schransen] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut