Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

facet - (vlak van een veelvlakkig voorwerp; kant, aspect)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

facet zn. ‘vlak van een veelvlakkig voorwerp; kant, aspect’
Vnnl. facet ‘geslepen vlak van een edelsteen’ in vier roos facet diamanten in cassen ‘vier diamanten in facetten geslepen die een roos vormen, in vattingen’ [1688; WNT zijde I]; nnl. verschillende facetten van het Berlijnsche leven [1885; Groene Amsterdammer], overdrachtelijk ‘kant’ [1903; WNT].
Ontleend aan Frans facette ‘geslepen vlakje van een edelsteen’ [1671; Rey], uit algemener ‘vlak van een veelvlakkig voorwerp’ [1582; Rey], oorspr. het verkleinwoord van face ‘gezicht’, dat via vulgair Latijn *facia ‘portret’ is ontwikkeld uit klassiek Latijn faciēs ‘gedaante, vorm, gezicht’, zie → facie.
In het Nederlands had dit woord vanaf het moment van ontlening gedurende lange tijd alleen de betekenis ‘geslepen vlak van een edelsteen’. Pas aan het eind van de 19e eeuw verschijnt de overdrachtelijke betekenis ‘aspect, kant (van een zaak)’, die in het Frans en het Engels al vanaf 1680 resp. 1820 bestaat en dus wrsch. aan een van beide ontleend is. In de 20e eeuw worden nog enkele vakspecifieke wetenschappelijke betekenissen overgenomen, zoals de facetten van een insectenoog of van een bot.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

facet [aspect, kant] {1657} < frans facette [idem], verkleiningsvorm van face (vgl. face).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

facet ‘aspect, kant’ -> Indonesisch fasét ‘aspect, kant’.

facet ‘geslepen vlak van een edelsteen’ -> Indonesisch pasét ‘soort diamant; facetgeslepen (diamant)’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

facet aspect, kant 1901 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut