Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

experiment - (proefneming)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

experiment zn. ‘proefneming’
Mnl. experiment ‘onderzoek, proef; ondervinding’ [1265-70; CG II, Lut.K], naast experiencie ‘ondervinding’ [1485; MNW verstandicheit].
Ontleend aan Latijn experimentum ‘proefneming, proef’, resp. experientia ‘ondervinding, ervaring’, beide behorend bij het werkwoord experīrī (verl.deelw. expertus) ‘ervaring opdoen; proberen; onderzoeken’ (zie → expert), gevormd uit → ex- en perīri ‘ondervinden’, bij de wortel pie. *per- ‘door dringen’, waaruit onder meer → gevaar, → ver- (voor een overzicht zie → per).
experimenteren ‘proeven doen’. Vnnl. experimente(e)ren ‘beproeven, proberen’ [1546; MNHWS], ‘onderzoeken, nagaan’ [1549; MNHWS]. Al dan niet via Frans experimenter [1372] uit middeleeuws Latijn experimentāre dat is afgeleid van het zn. experimentum.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

experiment [proefneming] {1265-1270 in de betekenis ‘proef, tovermiddel, toverkunst’} < oudfrans experiment < latijn experimentum [proef, bewijs, ondervinding] (vgl. experimenteren).

Thematische woordenboeken

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Experiment (Lat. experiméntum = poging, proef, bewijs door ervaring; experíri = onderzoeken, de proef van iets nemen; < → ex- (3), + stam per, dien men vindt in Gr. περάειν (peráein) = doordringen). Proefneming, proef.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

experiment ‘proefneming’ -> Indonesisch ékspérimén ‘proefneming’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

experiment proefneming 1265-1270 [CG Lut.K] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut