Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

executie - (uitvoering)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

executeren ww. ‘ter dood brengen; uitvoeren’
Mnl. executeeren ‘ten uitvoer brengen’ [1451; MNHWS], ‘terechtstellen’ [1454; MNHWS].
Ontleend aan Frans exécuter ‘uitvoeren, terechtstellen’ [eind 13e eeuw] < middeleeuws Latijn executare ‘uitvoeren, totstandbrengen’, dat is afgeleid van de wortel van Latijn exsecūtio ‘voltrekking, uitvoering’, afleiding van het deelw. exsecutus bij het werkwoord exsequi ‘vervolgen; uitvoeren, voltrekken’, gevormd uit → ex-, dat hier alleen voltooiing uitdrukt, en sequī ‘volgen’, zie → seconde.
De oorspr. betekenis was ‘uitvoeren’, in het juridische taalgebruik vernauwd tot ‘een vonnis ten uitvoer brengen’. In het algemene taalgebruik betekent executeren vooral ‘een doodvonnis ten uitvoer brengen’.
executie zn. ‘uitvoering, terechtstelling’. Mnl. executie ‘uitvoering (van vonnis)’ [14e eeuw; Pauw], ‘terechtstelling’ [1467-90; MNHWS]. Ontleend aan Latijn exsecūtio ‘uitvoering (van een opdracht)’ bij het werkwoord exsequi ‘vervolgen, uitvoeren’.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

executie [uitvoering] {1299} < frans exécution < latijn exsecutio [gerechtelijke vervolging, voltrekking van een vonnis] (vgl. executeren).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

executie ‘uitvoering’ (Frans exécution); ‘uitvoering van doodvonnis’ (Engels execution)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

executie ‘uitvoering, terechtstelling’ -> Indonesisch éksekusi ‘uitvoering, terechtstelling’; Singalees äskīsi-ya ‘gerechtelijk bevel’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

executie uitvoering 1299 [CG I Brugge] <Frans

executie terechtstelling, uitvoering van doodvonnis 1992 [GVD] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut