Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

excuseren - (verontschuldigen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

excuseren ww. ‘verontschuldigen’
Mnl. excuseren ‘id.’ [1370-78; MNHWS].
Al dan niet via Frans excuser ‘id.’ [1190] ontleend aan Latijn excūsāre ‘verontschuldigen, rechtvaardigen’, gevormd uit → ex- ‘uit’ en het zn. causa ‘oorzaak’, zie → causaal.
excuus zn. ‘verontschuldiging, voorwendsel’. Vnnl. excuse ‘verontschuldiging’ [1535; WNT twist I], excuus [1752; WNT]. Ontleend aan Frans excuse ‘verontschuldiging’ [eind 14e eeuw], afleiding van het werkwoord excuser.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

excuseren [verontschuldigen] {1353} < frans excuser < latijn excusare [verontschuldigen, rechtvaardigen], excusari [zich onder verontschuldigingen aan iets onttrekken], van ex [uit] + causa [rechtszaak, verdediging, beschuldiging], verwant met cudere [slaan].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

excusere (ziech) (ww. wdkd.) zich verontschuldigen; Aajdnederlands excuseren <901-1000> < Frans excuser.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

excuseren (Frans excuser)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

excuseren ‘verontschuldigen’ -> Negerhollands exkoeseer, excuseer ‘verontschuldigen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

excuseren verontschuldigen 1353 [HWS] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut