Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

et cetera - (enzovoorts)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

et cetera tw. ‘enzovoorts’
Mnl. Eyn, twe, dry et cetera [1475-77; WNT poos]; vnnl. en set een & caetera in de plaetse (zn.) ‘en (hij) zet in de plaats (daarvoor) een et cetera’ [1635; WNT versmuiken], etc. ‘enz.’ [1555; Damhoudere], &c. [1642; Damhoudere]; nnl. daar komt de Vrouw van et cetera aan ‘daar komt de vrouw van jeweetwel aan’ (betreft een hoerenwaardin) [1709; WNT bot X], fomlen en etcetera ‘liefkozend betasten en jeweetwel (eufemisme voor de geslachtsdaad)’ [1712; WNT fommelen], tik je mijn, ik tik je weêr, En schuilhokje, en etcetera ‘namen voor contactspelletjes van jongeren’ [1718; WNT tikken], et cetera zie cetera ‘voor het overige’ [1824; Weiland], ‘en zoo voorts’ [1864; Calisch].
Leenwoord uit middeleeuws Latijn et c(a)etera ‘en het overige’ < klassiek Latijn et ‘en’ en cētera, onzijdige meervoudsvorm van het bn. cēterus ‘overig’.
Latijn et is van Indo-Europese origine [IEW 344], vgl. Grieks éti ‘nog’, Keltisch etic ‘en’, Sanskrit áti ‘verder, meer’; cēterus wellicht van het aanwijzend voornaamwoord pie. *ke ‘hier’ met pie. *h1e-tero- ‘ander’.
Evenals in het Duits werd etcetera in het Nieuwnederlands een tijdlang als eufemisme gebruikt, o.a. in kluchtig toneel uit de 18e eeuw om seksuele begrippen aan te duiden.
Lit.: J. de Damhoudere (1555, 1642) Practyke ende handbouck in criminele zaeken ..., Leuven/Utrecht

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

et cetera [enzovoorts] {1709} < latijn et cetera, et [en], cetera, o. mv. van ceterus [andere, overige zaken]; in bijwoordelijk gebruik werd deze vorm aangewend in de zin van ‘overigens’, dus betekent et cetera letterlijk en overigens.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

et cetera, etc. enzovoorts 1570 [WNT achten Suppl] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal