Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

erkennen - (inzien; als echt beschouwen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

erkennen ww. ‘inzien; als echt beschouwen’
Mnl. erkennen ‘erkennen, leren kennen’ [ca. 1400; MNW].
Gevormd uit het voorvoegsel → er- en het werkwoord → kennen. De vorm is uit oostelijke dialecten in de standaardtaal overgenomen.
Mnd. erkennen ‘erkennen, beslissen’; ohd. irkennen ‘waarnemen, inzien’ (nhd. erkennen ‘duidelijk zien, inzien’).
De huidige betekenis van erkennen in volkenrechtelijke zin is overgenomen uit Frans reconnaître ‘erkennen’ [18e eeuw], dat zelf een evolutie is van de juridische betekenis ‘officieel het bestaan erkennen van iets, bijv. een schuld’ [recoignoistre 1539; Rey].

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

erkennen [inzien] {1376-1400} < hoogduits erkennen, van er- [oor-] + kennen.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

erkennen mnl. erkennen (oostmnl.) ‘erkennen, waarderen’, mhd. erkennen is samengesteld uit er- 2 en kennen; het woord werd van het oosten in onze taal gebracht.

Ook het bnw. erkentelijk werd eerst in de 18de eeuw uit nhd. erkenntlich in de bet. ‘dankbaar’ overgenomen.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

er- II, mnl. er-.= onfr. ir- (naast re-), ohd. ar-, ir-, ur- (nhd. er-), mnd. er-, os. ofri.ags. ā̌-, got. us-, uz- (ur-), verbaalprefix. = het. betoonde nominaalprefix oor-. In het Mnl komt er- bijna alleen in limb. teksten voor (vaak = westmnl. ver-). Het er-, dat wij in eenige nndl. woorden (in de volkstaal ongebruikelijk) vinden, is onder duitschen, gedeeltelijk misschien ook oost-ndl. invloed opgekomen: (mijns) erachten(s) (nog niet bij Kil.), erbarmen (reeds oostmnl.: zie barmhartig, ontfermen), erkennen (reeds oostmndl.), erlangen (mnl. in het Ordelboek van den Etstoel van Drenthe), ervaren (het ww. reeds mnl.; het bnw. in den Teuth.). Vgl. her-.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

J. van Donselaar (1989), Woordenboek van het Surinaams-Nederlands, Muiderberg

erken’nen (erkende, heeft erkend), (i.h.b.:) 1. zich officieel verantwoordelijk stellen voor een buitenechtelijk kind, met alle door de wet gestelde consequenties vandien. (a) m.b.t. de vader: Ach ja, de Voogdijraad heeft haar voor een deel (succesvol) bijgestaan en een enkele van de kinderen draagt de naam van de vader, is erkend dus, maar drie-vierde van het gezin heet Schutte [de naam van de moeder] (Dobru 1968a: 15). (b) m.b.t. de moeder: De bepaling dat ook de moeder, wilde zij tussen haar en haar kind rechtsbanden doen ontstaan, dat kind moest erkennen, verdween in 1963 uit het Surinaamse B.W. (Enc.Sur. 181). - 2. (ook, volkst.:) herkennen. Ik heb je helemaal niet erkend! - Etym.: (1) AN e. = id., echter in Nederland nog vrij weinig gebruikt doordat het verschijnsel weinig voorkomt, dit i.t.t. Suriname. (2) Mogelijk onder invloed van S, dat de h (haast) niet kent. Ook in BN.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

erkennen (Duits erkennen)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

erkennen ‘inzien’ -> Zweeds erkänna ‘toegeven, bekennen, bevestigen’ (uit Nederlands of Nederduits); Negerhollands erken ‘inzien’; Sranantongo èrkèn ‘inzien, bekennen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

erkennen inzien 1376-1400 [MNW] <Duits

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut