Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

ensemble - (toneel- of muziekgezelschap; het geheel)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

ensemble zn. ‘toneel- of muziekgezelschap; het geheel’
Nnl. ensemble ‘het geheel’ [1821; Nieuwenhuis], met name gebruikt voor muziek- en toneelgezelschappen.
Ontleend aan Frans ensemble ‘geheel, eenheid, eenstemmigheid’ [1664; Rey] bij het bijwoord ensemble ‘samen’ dat teruggaat op Latijn insimul ‘tegelijk’ of liever op vulgair Latijn *insemul (dat de klanken van Italiaans insieme en Oudspaans ensiemo verklaart) ‘id.’. Semul is de oudere vorm van Latijn simul (zoals in → simultaan) en is in het vulgair Latijn blijven leven. Indo-Europees verwant met → samen.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

ensemble [het geheel, muziekgezelschap] {1824 als ‘het geheel’; de betekenis ‘muziekgezelschap’ 1926-1950} < frans ensemble < latijn insimul [tegelijkertijd, op dezelfde plaats], versterkte vorm van latijn simul [tegelijk, tegelijkertijd].

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

ensemble ‘muziekgezelschap’ -> Indonesisch ansambel, ansamble ‘muziekgezelschap’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

ensemble het geheel 1824 [WEI] <Frans

ensemble muziekgezelschap 1929 [Aanv WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut